ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡದೆ ಉಳಿಸುವ ಅಪರೂಪದ ಕಲೆ!

• ಶರಣ್‌ ಕುಮಾರ್‌, ಹಿರಿಯ ಪತ್ರಕರ್ತರು

ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ಮೂಕವಿಸ್ಮಿತರನ್ನಾಗಿಸುತ್ತವೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಅಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನು ಕಟ್ಟಿರುವ ಅದ್ಭುತ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ಪ್ರಕೃತಿಯು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಅದ್ಭುತವನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಸುವಷ್ಟು ವಿವೇಕವನ್ನು ಮನುಷ್ಯ ತೋರಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಸಂಗತಿ.

ಅಮೆರಿಕದ ಡೆನ್ವರ್ ನಗರದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ರೆಡ್ ರಾಕ್ಸ್ ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್ ಅಂಥ ಅಪರೂಪದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಲಕ್ಷಾಂತರ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕಾಲದ ಕಾವಲುಗಾರರಂತೆ ಎದೆ ಎತ್ತಿ ನಿಂತಿರುವ ಕೆಂಪು ಮರಳುಗಲ್ಲಿನ ಬೃಹತ್ ಶಿಲಾರಾಶಿಗಳ ನಡುವೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ತೆರೆದ ಬಯಲಿನ ಸಂಗೀತ ರಂಗಮಂದಿರವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, ಅದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವೆಂದು ಅನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಎದುರು ಮನುಷ್ಯನು ವಿನಯದಿಂದ ತಲೆಬಾಗಲು ಕಲಿಯುವ ಪಾಠಶಾಲೆಯಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಕೇರಳಂನ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರ ಭೇಟಿ

ಈ ರಂಗಮಂದಿರದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೇನೆಂದರೆ, ಇದರ ಮೂಲ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಯಾವ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಕೂಡ ರೂಪಿಸಿಲ್ಲ. ಈ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದು ಪ್ರಕೃತಿಯೇ. ಮನುಷ್ಯ ಮಾಡಿರುವ ಕೆಲಸವೆಂದರೆ, ಆ ಪ್ರಕೃತಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ವೇದಿಕೆಗೆ ಕೆಲ ಆಸನಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದಷ್ಟೇ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ರೆಡ್ ರಾಕ್ಸ್ ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್ ಒಂದು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಅದ್ಭುತ ಅನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮುಂದೆ ಮನುಷ್ಯನ ವಿನಯ ಮತ್ತು ಸಂಯಮಕ್ಕೆ ಜೀವಂತ ಸಾಕ್ಷಿ ಅನ್ನುವುದೇ ಸೂಕ್ತ.

ಸಂಜೆಯ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಕಲ ಸಿದ್ಧತೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ರೆಡ್ ರಾಕ್ಸ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದೆ. ತಂತ್ರಜ್ಞರು ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಧ್ವನಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ ಓಡಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರ ಎಲ್ಲ ಗಡಿಬಿಡಿಯ ಮಧ್ಯೆಯೂ ಆ ಬೃಹತ್ ಕೆಂಪು ಬಂಡೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಅನುಭವಸಂಪನ್ನ ಕಲಾವಿದರ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದೊಂದಿಗೆ ಮೌನವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದವು. ಅದೂ ಸಹಜವೇ. ಏಕೆಂದರೆ ಮೊದಲ ಗಿಟಾರ್ ಈ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೊಳಗುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅನೇಕ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಅವು ಪ್ರತಿದಿನ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ಮಹಾನ್ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.

ರೆಡ್ ರಾಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿಸುವುದು ಅದರ ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅಕೌಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌ ಅಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೀಡಿದ ದಿಗ್ಗಜ ಕಲಾವಿದರ ದೀರ್ಘ ಪಟ್ಟಿಯೂ ಅಲ್ಲ. ಅದರ ಹಿಂದಿರುವ ಚಿಂತನೆಯೇ ಅದರ ನಿಜವಾದ ಮಹತ್ವ. ಒಂದು ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಸಮತಟ್ಟಾಗಿಸಿ, ಕಾಣುವಷ್ಟು ಜಾಗವನ್ನೆಲ್ಲ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್‌ನಿಂದ ಮುಚ್ಚುವ ಬದಲು, ಇಲ್ಲಿನ ವಿನ್ಯಾಸಕರು ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನೇ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಯತ್ನಿಸಲಿಲ್ಲ; ಅದರೊಳಗೇ ಸಹಜವಾಗಿ ಬೆರೆತುಹೋಗುವಂಥ ರಂಗಮಂದಿರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.

ಅಲ್ಲಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಮೇಲೂ ಇದೇ ಆಲೋಚನೆ ನನ್ನ ಮನಸಿನಲ್ಲಿ ಮರುಕಳಿಸುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ ಅಮೆರಿಕದ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ನಾನು ಕಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಅದು ಪರ್ವತದ ಹಾದಿಯಾಗಿರಲಿ, ಕಣಿವೆಯಾಗಿರಲಿ, ಜಲಪಾತವಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಣವಾಗಿರಲಿ—ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಮೀರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸುಲಭ ಪ್ರವೇಶ, ಅಗತ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಆ ಸ್ಥಳದ ಇತಿಹಾಸದ ಸಣ್ಣ ಪರಿಚಯ—ಇಷ್ಟನ್ನಷ್ಟೇ ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉಳಿದಂತೆ, ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿರುವುದು ಪ್ರಕೃತಿಯೇ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ:ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯ!

ನಮ್ಮ ಭಾರತವೂ ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಕಮ್ಮಿಯೇನಲ್ಲ. ಹಿಮಾಲಯದ ಭವ್ಯ ಶಿಖರಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಹಸಿರು ಪರ್ವತಗಳವರೆಗೆ, ಕೋಟ್ಯಂತರ ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಹೇಳುವ ಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಮನ ಸೆಳೆಯುವ ಕಾಡು-ಕಣಿವೆಗಳವರೆಗೆ ಪ್ರಕೃತಿಯು ನಮ್ಮಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ ವಿಷಾದದ ಸಂಗತಿ ಏನೆಂದರೆ, ಇಂಥ ಅಮೂಲ್ಯ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕವು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿವೆ. ಉಳಿದ ಕೆಲವು ನಮ್ಮದೇ ಆದ 'ಅಭಿವೃದ್ಧಿ' ಎಂಬ ವಿಚಿತ್ರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಬಲಿಯಾಗಿವೆ.

ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಂರಕ್ಷಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಹುಟ್ಟುವುದೇ ಅಪರೂಪ. ಅದರ ಬದಲು ಕೇಳುವ ಮೊದಲ ಪ್ರಶ್ನೆ, ‘ಈ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಬೆಲೆ ಬರಬಹುದು?’ ಅಲ್ಲಿಂದ ಕಥೆ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲು ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಸರ್ವೇಯರ್‌ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಹಿಂದೆ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ. ನಂತರ ಭವ್ಯ ಕನಸುಗಳನ್ನು ಮಾರುವ ರಾಜಕಾರಣಿ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಭವ್ಯವಾದ ಬ್ರೋಶರ್ ಹಿಡಿದು ಬರುವ ಡೆವಲಪರ್. ಈ ಎಲ್ಲದರ ನಡುವೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಮಾತ್ರ ಯಾವುದೇ ಸದ್ದು ಮಾಡದೆ ಬಿಕ್ಕಳಿಸುತ್ತ ವೇದಿಕೆಯಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ.

ಸ್ವಲ್ಪ ದಿನಗಳಲ್ಲೇ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೈಮೇಲೆ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳು ಬೆಳೆದು ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಕೆರೆಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಫುಡ್ ಕೋರ್ಟ್ ತಲೆ ಎತ್ತುತ್ತದೆ. ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಕಿಂಗ್ ಸ್ಥಳ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಡಿನ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ‘ಇಕೋ ಡೆಸ್ಟಿನೇಶನ್‌ಗೆ ಸ್ವಾಗತ’ ಎಂದು ಬರೆದ ಬೃಹತ್ ಕಮಾನು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದರ ಹಿಂದೆ ಮಿಲಿಟರಿ ಶಿಸ್ತಿನಂತೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಾಟಲಿಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ಹಿಂದೆ ವಾಹನಗಳ ದಂಡು. ಕೊನೆಗೆ ಕಸದ ರಾಶಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ನಗರದ ಗದ್ದಲದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಜನರು ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಳಗಳೇ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅವರು ಬಿಟ್ಟು ಬಂದ ನಗರಗಳ ಪ್ರತಿರೂಪವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತವೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಏರ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯಿಂದ 'ಬ್ರೋ-ಜೋನ್' ಆದ ಭಾರತೀಯ-ಅಮೆರಿಕನ್ ಬರಹಗಾರ

ಬಹುಶಃ ಇದೇ ನಮ್ಮ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರತಿಭೆಯಿರಬೇಕು. ಸ್ವರ್ಗದಂತಿರುವ ಸ್ಥಳವೊಂದನ್ನು ನಾವು 'ಅಭಿವೃದ್ಧಿ' ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ನಂತರ ಅದೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮುಂದಿನ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತೇವೆ.

ರೆಡ್ ರಾಕ್ಸ್ ನಮಗೆ ಒಂದು ಸರಳವಾದ, ಆದರೆ ಆಳವಾದ ಪಾಠವನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಕೃತಿ ತಾಣವನ್ನೂ ಗೆಲ್ಲಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನೂ ವ್ಯಾಪಾರೀಕರಣ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್‌ನ ಉಡುಪು ತೊಡಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವೆಂದರೆ ಬುಲ್ಡೋಜರ್‌ನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು, ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ತನ್ನ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಚಪ್ಪಾಳೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದಾಗಿದೆ.

ಕೊಲೊರಾಡೋದಿಂದ ನಾನು ಹೊತ್ತು ತಂದದ್ದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸುಂದರ ರಂಗಮಂದಿರದ ನೆನಪಲ್ಲ. ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ಬದುಕಬೇಕು ಎಂಬ ಒಂದು ಶಾಶ್ವತ ಪಾಠ.