ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಘಾತ: ಭಯದಿಂದ ಬೆರಗಿನ ಕಡೆಗೆ ಗಡಿ ದಾಟಿದ ಒಂಟಿ ಹಕ್ಕಿಯ ತುಡಿತ

ನಾವು ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದ ಊರು, ನಮ್ಮ ಹಟ್ಟಿಯ ಹಜಾರ, ಮುಸ್ಸಂಜೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗಂಟೆ ಬಾರಿಸುವ ದೇವಸ್ಥಾನ, ನಡುಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಪರಿಚಿತ ಮುಖಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಒಂದು ಅದೃಶ್ಯ ಕವಚದಂತೆ ಕುಳಿತುಬಿಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಒಮ್ಮೆಗೇ ಒಂದು ಮುಂಜಾನೆ ವಿಮಾನದ ಕಿಟಕಿಯಿಂದ ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿದಾಗ, ಅಪರಿಚಿತ ದೇಶದ ರಸ್ತೆಗಳು ಜೇಡರ ಬಲೆಯಂತೆ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವಲ್ಲ, ಅಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಭಾಷೆಯ ಉಸಿರಿರುವುದಿಲ್ಲ, ನಾವು ಉಂಡು ಬೆಳೆದ ಸಾಂಬಾರಿನ ವಾಸನೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ನಾವೊಬ್ಬ ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಒಂಟಿ ಪ್ರಾಣಿ! ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೊಸ ಊರೂ ಒಂದು ಮುಚ್ಚಿದ ಲಕೋಟೆಯ ಹಾಗೆ. ಅದರ ಒಳಗೆ ನಮಗಾಗಿ ಬರೆದ ಪತ್ರವಿದೆಯೋ ಅಥವಾ ಖಾಲಿ ಕಾಗದವಿದೆಯೋ ತಿಳಿಯದ ಕುತೂಹಲ ಮತ್ತು ದುಗುಡ.

ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಘಾತ (Cultural Shock) ಎನ್ನುವುದು ನಡುರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ದಿಕ್ಕು ತೋಚದೇ ನಿಲ್ಲುವ ಕಷ್ಟವಲ್ಲ. ಅದು ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಇಕ್ಕಟ್ಟಾದ ಯೋಚನೆಗಳ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಒಡೆದು, ಜಗತ್ತಿನ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಆರಂಭದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಆತಂಕ, ಗೊಂದಲಗಳ ಮಂಜು ಕರಗಿದ ಮೇಲೆ, ನಮಗೆ ಅರಿವಿಲ್ಲದಂತೆಯೇ ಆ ಹೊಸ ಊರು ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಇಳಿಯಲು ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಯಾವುದೇ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಆರಂಭದ ಆತಂಕದ ದಿನಗಳು ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ, ನಮಗೆ ಅರಿವಿಲ್ಲದಂತೆಯೇ ನಾವು ಆ ಹೊಸ ಊರಿನ ಭಾಗವಾಗಿಬಿಡುತ್ತೇವೆ. ನಾವು ನಮ್ಮದೇ ಊರಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ನಮಗೊಂದು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಗುರುತಿರುತ್ತದೆ—ನಮ್ಮ ಜಾತಿ, ನಮ್ಮ ಭಾಷೆ, ನಮ್ಮ ಅಂತಸ್ತು. ಆದರೆ ಪರದೇಶದ ಅಪರಿಚಿತ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಾಗ ಈ ಎಲ್ಲ ಕವಚಗಳೂ ಕಳಚಿ ಬೀಳುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿ ನಾವು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ 'ಮನುಷ್ಯ'.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ:ದೇಶ ಸುತ್ತುವವನಿಗೆ ದಾರಿಗೊಂದು ಪಾಠ

ಮೊದಲಿಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ವಿಚಿತ್ರ, ಎಲ್ಲವೂ ಆತಂಕಕಾರಿ ಎನಿಸುವುದು ಸಹಜ. ಆದರೆ, ಯಾವಾಗ ನಾವು ‘ನನ್ನದೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ’ ಎನ್ನುವ ಹಟವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಎದುರಿಗಿರುವ ಹೊಸ ಲೋಕವನ್ನು ಕುತೂಹಲದ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ನೋಡಲು ಕಲಿಯುತ್ತೇವೋ, ಆಗಲೇ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಘಾತವು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಪ್ತತೆಯಾಗಿ ಬದಲಾಗಲು ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಯೋಚನೆಗಳ ಇಕ್ಕಟ್ಟು ವಿಸ್ತಾರಗೊಳ್ಳುವುದು ಇಲ್ಲೇ. ಹೊಸ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಾಡುವ ಆತಂಕದ ದಿನಗಳು ಮುಗಿಯುತ್ತಾ ಬಂದಂತೆ, ಬದಲಾವಣೆಗಳು ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದಂತೆಯೇ ನಮ್ಮ ದಿನಚರಿಯನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಚೀನಾದ ಅಂಗಡಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಷೆ ತಿಳಿಯದಿದ್ದರೂ ಕೇವಲ ಮುಗುಳ್ನಗೆಯ ಸಂಜ್ಞೆಯಲ್ಲೇ ತರಕಾರಿ ಕೊಳ್ಳಲು ಕಲಿಯುತ್ತೇವೆ. ಲಂಡನ್‌ನ ನಿಶ್ಶಬ್ದ ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕವೊಂದನ್ನು ತೆರೆದು ಆ ಮೌನವನ್ನೇ ಆಸ್ವಾದಿಸಲು ಒಗ್ಗಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ಸಾಂಬಾರನ್ನೇ ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದ ನಾಲಗೆ, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ 'ಖಬ್ಸಾ' ಅಥವಾ ಜೋರ್ಡಾನ್‌ನ 'ಮನ್ಸಫ್' ಖಾದ್ಯದ ಬಿಸಿ ರುಚಿಗೆ ಹಪಹಪಿಸಲು ಶುರು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಆಹಾರದ ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲ. ಇದು ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಹರಹು ವಿಸ್ತಾರವಾಗುತ್ತಿರುವುದರ ಸಂಕೇತ.

ನಾವು ಬೇರೆ ಊರಿನ ನೀರು ಕುಡಿದಾಗ, ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಹಳೆಯ ನೀರು ಇಳಿದುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಎರಡು ನದಿಗಳು ಸೇರಿ ಹೊಸದೊಂದು ಕಾವ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಆಘಾತ ನೀಡಿದ ಆಚರಣೆಗಳೇ ದಿನಕಳೆದಂತೆ ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತವಾಗಿ ಕಾಣಲಾರಂಭಿಸುತ್ತವೆ. ಸೌದಿಯ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಮಯದ ಹಠಾತ್ ಮೌನದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಜಗತ್ತಿನ ಧಾವಂತಕ್ಕೆ ಬ್ರೇಕ್ ಹಾಕುವ ತತ್ತ್ವ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಅತಿಯಾದ ಪ್ರೈವೆಸಿಯಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಗೌರವ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ನಾವು ಹೊಸ ಊರಿನ ಭಾಗವಾಗುವುದೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ತಾಯ್ನಾಡನ್ನು ಮರೆಯುವುದಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ನಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬೇರುಗಳು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿಯೇ ಇದ್ದು, ನಮ್ಮ ಆಲೋಚನೆಗಳ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಇಡೀ ಜಗತ್ತನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾಗುವುದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೇಶದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಗಳ ಹೊರಗಿನ ಕವಚ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಒಳಗಿರುವ ಮನುಷ್ಯನ ತುಡಿತಗಳು ಒಂದೇ. ಪ್ರೀತಿ, ಹಸಿವು, ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಹಂಬಲ ಮತ್ತು ಗೌರವದ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ಎಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲೂ ಸಮಾನವಾದದ್ದು. ಆರಂಭದ ಆತಂಕದ ದಿನಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ನಿಂತಾಗ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಘಾತವು ನಮ್ಮನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ಮರುರೂಪಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಯಾವುದೇ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ನಾವು ಕೇವಲ ಒಂದು ದೇಶದ ಪ್ರಜೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯದೇ, ಇಡೀ ಜಗತ್ತನ್ನೇ ಪ್ರೀತಿಸಬಲ್ಲ 'ಜಾಗತಿಕ ನಾಗರಿಕ'ನಾಗಿ (Global Citizen) ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತೇವೆ. ಬದುಕಿನ ನಿಜವಾದ ಸೌಂದರ್ಯವಿರುವುದೇ ಈ ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬೆರಗಿನಲ್ಲಿ!

ಚೀನಾದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಡುವ ಒಬ್ಬ ಪ್ರವಾಸಿಯ ಅನುಭವ ಕೇವಲ ಪ್ರವಾಸವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ತನಗೂ ತಾನು ಬಿಟ್ಟುಬಂದ ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿಗೂ ನಡುವೆ ಇರುವ ಹಠಾತ್ ಕರುಳಿನ ಕೊಂಡಿ ಕಳಚಿಕೊಂಡಂತೆ ಭಾಸವಾಗುವ ಒಂದು ಅಂತರಂಗದ ಪಯಣ. ನಾವು ಹುಟ್ಟಿದಾಗಿನಿಂದ ಎ, ಬಿ, ಸಿ, ಡಿ (A, B, C, D) ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನೇ ಪ್ರಪಂಚದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಭಾಷೆ ಎಂದು ನಂಬಿ ಬೆಳೆದಿರುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಚೀನಾದ ಶಾಂಘೈ ಅಥವಾ ಬೀಜಿಂಗ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಹೊಸ್ತಿಲು ದಾಟುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಆ ನಂಬಿಕೆಯ ಭ್ರಮೆ ಕಳಚಿ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮೆಲ್ಲ ಡಿಗ್ರಿ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್‌ಗಳು, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯ ಮೇಲಿನ ಅಹಂಕಾರ ಎಲ್ಲವೂ ಒಮ್ಮೆಗೆ ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕ ಎನಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿನ ರಸ್ತೆಗಳ ನಾಮಫಲಕಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂಗಡಿಗಳ ಬೋರ್ಡುಗಳಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಪರಿಚಿತವಿರುವ ಒಂದೇ ಒಂದು ಅಕ್ಷರವೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲವೂ ಗೆರೆಗಳ, ಚುಕ್ಕೆಗಳ ವಿಚಿತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸದ ಚಿತ್ರಲಿಪಿಗಳು. ಆ ಅಕ್ಷರಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ನೋಡಿ ನಿಶ್ಶಬ್ದವಾಗಿ ನಗುವಂತೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. 'ನೀನು ನಿನ್ನ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಯಾರೋ ದೊಡ್ಡವನಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ನೀನು ಬರಿಗೈ ದಾಸ' ಎಂದು ಅವು ನೆನಪಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬೋರ್ಡೂ ಒಂದು ಬಿಡಿಸಲಾಗದ ಒಗಟಿನಂತೆ ನಮ್ಮೆದುರು ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಭಾಷೆಯ ಮೂಲಕ ಜಗತ್ತನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು ಎಂದುಕೊಂಡ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ, ಅಕ್ಷರಗಳೇ ಇಲ್ಲದ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಾಗ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಅಸ್ತಿತ್ವವೇ ಕರಗಿ ಹೋದಂತೆ ಸಣ್ಣ ಆತಂಕ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ.

ನಾವು ಇವತ್ತು 'ಜಗತ್ತೇ ನನ್ನ ಜೇಬಿನಲ್ಲಿದೆ' ಎಂದು ಅಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್ ಎನ್ನುವುದು ನಮ್ಮ ಕೈಯ ಐದನೇ ಬೆರಳಿನಂತೆ ಸದಾ ಜತೆಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಚೀನಾದ ಗಡಿಯೊಳಗೆ ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬೆರಳು ಜಡವಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗ ಜನರನ್ನು ಕನೆಕ್ಟ್ ಮಾಡಿರುವ ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಅಲ್ಲಿ ಮೂಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್‌ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್‌ನ ರೀಲ್ಸ್‌ಗಳು ತಿರುಗುವುದಿಲ್ಲ. ಜಗತ್ತಿನ ಯಾವುದೇ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ದಾರಿ ಹುಡುಕಿಕೊಡುವ ಗೂಗಲ್ ಮ್ಯಾಪ್ ಅಲ್ಲಿ ಹಠಾತ್ ಆಗಿ ಕುರುಡಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ತಾಯ್ನಾಡಿನಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಮೈಲಿ ದೂರ ಬಂದು ನಿಂತಾಗ, ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅಮ್ಮನಿಗೋ, ಆಪ್ತ ಗೆಳೆಯನಿಗೋ 'ನಾನು ತಲುಪಿದೆ' ಅಥವಾ ಒಂದು ಸಾಲಿನ 'ಹಲೋ' ಕಳುಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದಾಗ ಒಳಗಿನ ಒಂಟಿತನ ಬೆತ್ತಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಮನುಷ್ಯ ತಾನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಂಡ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಇಲ್ಲದೇ ಹೋದರೆ ಎಷ್ಟು ಅಸಹಾಯಕ ಹಾಗೂ ಅನಾಥನಾಗಬಲ್ಲ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈ 'ಡಿಜಿಟಲ್ ಕವಲುಹಾದಿ'ಯೇ ಸಾಕ್ಷಿ. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನಗರದ ಗಿಜಿಗಿಡುವ ಜನಸಂದಣಿಯ ನಡುವೆಯೂ ತಾನು ಮಾತ್ರ ಒಂದು ದ್ವೀಪದಂತೆ ಒಂಟಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆಂಬ ಸಣ್ಣ ಬಿರುಗಾಳಿ ಕರುಳಿನೊಳಗೆ ಏಳುತ್ತದೆ.

ಭಾಷೆ ತಿಳಿಯದ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ದಾರಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು; ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕೈಕೊಟ್ಟಾಗ ನಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ಬೀದಿಗಳನ್ನು ಸವೆಯಬಹುದು. ಆದರೆ, ಜಗದ ನಿಯಮದಂತೆ ಹಸಿವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಯಾರೂ ಮರೆಮಾಚಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹಸಿವು ಎನ್ನುವುದು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ತಾಯ್ನಾಡಿನ ನೆನಪಿಗೂ, ಎದುರಿಗಿರುವ ಅನ್ನದ ತಟ್ಟೆಗೂ ನಡುವೆ ಕಟ್ಟಿಹಾಕುವ ಒಂದು ಕರುಳಿನ ನಂಟು. ಚೀನಾಕ್ಕೆ ಹೋದ ಪ್ರವಾಸಿಗೆ ಅಲ್ಲಿನ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ ಕೇವಲ ಹೊಸ ರುಚಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಅದು ಆತನ ಇಡೀ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಕೊಡುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಘಾತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನಾವು ನಮ್ಮೂರಿನ ಹೊಟೇಲ್‌ಗೆ ಹೋದಾಗ ಮೆನುವನ್ನು ಓದುತ್ತಾ ನಮಗಿಷ್ಟವಾದ ರುಚಿಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ನಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಮಸಾಲೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ವೇಟರ್‌ಗೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ವಿವರಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಚೀನಾದ ಬೀದಿಯೊಂದರ ಸಣ್ಣ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟಾಗ ಇಡೀ ಚಿತ್ರಣವೇ ಬದಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಅಲ್ಲಿನ ವೇಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹೋಗಲಿ, ನಮ್ಮ ಕೈ ಸನ್ನೆಯೂ ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಸಾರಾಸಗಟು ಹಸಿವನ್ನು ಅವರ ಮುಂದೆ ಇಡಲು ಭಾಷೆಯ ಭಿನ್ನತೆಯೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಗೋಡೆಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಕೈ ಸೇರುವ ಮೆನು ಕಾರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ವಿಚಿತ್ರ ಪ್ರಾಣಿ, ಪಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳ ಮೂಕ ಚಿತ್ರಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಆ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಪ್ರವಾಸಿ ತನಗೇ ಅರಿವಿಲ್ಲದಂತೆ ಅದೃಷ್ಟದ ಜೂಜಾಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕೊಂಚ ಆಪ್ತವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಚಿತ್ರದ ಮೇಲೆ ಬೆರಳಿಟ್ಟು, ಒಳಗೊಳಗೇ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾ ಆರ್ಡರ್ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಸ್ಥಿತಿ ಅದು. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಹಸಿವು ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಶಾರೀರಿಕ ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಉಳಿಯದೇ, ಒಂದು ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯ ಒಗಟಾಗಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಡತೊಡಗುತ್ತದೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ:ರವಾಂಡದ ಚಹರೆ ಬದಲಿಸಿ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಗೊರಿಲ್ಲಾ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ

ನಾವು ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಅನ್ನವನ್ನು ಕೇವಲ ಆಹಾರವಾಗಿ ನೋಡಿದವರಲ್ಲ. ಅದನ್ನೊಂದು 'ಸಂಸ್ಕಾರ'ವಾಗಿ, ಪೂಜನೀಯ ಭಾವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿರುತ್ತೇವೆ. ಅದು ನಮಗೆ 'ಅನ್ನಬ್ರಹ್ಮ'. ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ಅನ್ನದ ಕಾಳು ಚಂದವಾಗಿ ಬೆಂದಿರಬೇಕು, ಸಾರು ಪರಿಚಿತ ವಾಸನೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರಬೇಕು ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ರಕ್ತದಲ್ಲೇ ನೆನೆದು ಬಂದಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಚೀನಾದ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಬಂದು ಬೀಳುವ ಖಾದ್ಯ ನಮಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಆಘಾತ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಬಿಸಿಯಾದ ಸೂಪಿನ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ನಾವೆಂದೂ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳದ ಪ್ರಾಣಿಯ ಕಾಲು, ಯಾವುದೋ ಪಕ್ಷಿಯ ರೆಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ನಮಗೆ ಹೆಸರೇ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ಜೀವಿಯೊಂದರ ಅಂಗವೊಂದು ತೇಲುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ಅಥವಾ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಮಾಂಸ ಎಂದರೆ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಕತ್ತರಿಸಿದ ತುಂಡುಗಳು ಮಾತ್ರ. ಆದರೆ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಯ ಇಡೀ ಅಸ್ತಿತ್ವವೇ ತಟ್ಟೆಯೊಳಗೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೋಳಿಯ ತಲೆ ಅಥವಾ ಹಂದಿಯ ಕರುಳು ನಮ್ಮನ್ನು ದಿಟ್ಟಿಸುವಂತೆ ಭಾಸವಾದಾಗ, ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಹಳೆಯ ನಂಬಿಕೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಕಟು ಇಂಜೆಕ್ಷನ್ ಬಿದ್ದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಕೇವಲ ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿಸುವ ವಸ್ತುವಾಗಿರದೇ, ನಮ್ಮ ಇಡೀ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಅಥವಾ ಮಡಿವಂತಿಕೆಯ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಅಲುಗಾಡಿಸುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸವಾಲಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ.

ನಮ್ಮ ಊರುಗಳಲ್ಲಿ ಅನ್ನವನ್ನು ಬಾಯಿಗೆ ಇಡುವ ಮುನ್ನ 'ಅನ್ನ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಂದಿದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ' ಎಂದು ಮೆಲ್ಲಗೆ ಒತ್ತಿ ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಆ ತಟ್ಟೆಯ ಮುಂದೆ ಕುಳಿತಾಗ ಪ್ರವಾಸಿಯ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯದೇ ಆದ ದೊಡ್ಡ ಚಿಂತನೆಗಳು ಓಡುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿ ತುತ್ತೂ ಕೇವಲ ಹಸಿವನ್ನು ನೀಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ನಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಅಡುಗೆಮನೆಯ ವಾಸನೆಗೂ ಮತ್ತು ಈ ಅಪರಿಚಿತ ದೇಶದ ವಾಸ್ತವಕ್ಕೂ ನಡುವೆ ಇರುವ ಒಂದು ಕರುಳಿನ ಜೂಜಾಟ. 'ಈ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ನಾನು ತಿನ್ನಬೇಕೇ? ಇದನ್ನು ತಿಂದರೆ ನನ್ನೊಳಗೆ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ನನ್ನ ತಾಯ್ನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕಾರ ಮಲಿನವಾಗುತ್ತದೆಯೇ? ತಿಂದ ನಂತರವೂ ನನ್ನೊಳಗಿನ ಹಳೆಯ ನಾನು ಹಾಗೇ ಉಳಿಯುತ್ತೇನೇ?' ಎಂಬ ಧರ್ಮಸಂಕಟ ಪ್ರತಿ ತುತ್ತಿನಲ್ಲೂ ಪ್ರವಾಸಿಯನ್ನು ಕಾಡುತ್ತದೆ. ಹಸಿವು ಕರುಳನ್ನು ಹಿಂಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕಣ್ಣೆದುರಿನ ಆಹಾರವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಳಗಿನ ಸಂಸ್ಕಾರ ಒಪ್ಪುತ್ತಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿ ತುತ್ತನ್ನು ಬಾಯಿಗಿಡುವಾಗಲೂ ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಇಡೀ ಗತಕಾಲದ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ದಾಟಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಲ್ಲಿನ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಚಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ಹಿಡಿದು ಒದ್ದಾಡುವ ಪ್ರವಾಸಿಯನ್ನು ನೋಡಿದರೆ, ತನ್ನದೇ ಬದುಕಿನ ಹಗ್ಗದ ನಡಿಗೆಯನ್ನು ಸಮತೋಲನ ಮಾಡಲು ಹೆಣಗಾಡುವ ಸರ್ಕಸ್ ಆಟಗಾರನ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾಷೆ ತಿಳಿಯದ ಆ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯ ಕೇವಲ ಸಂಜ್ಞೆಗಳ ಮೂಲಕ ಬದುಕಲು ಕಲಿಯುತ್ತಾನೆ. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಚಮಚ ಹಿಡಿದು ರೂಢಿಯಾದ ನಮಗೆ ಆ ಎರಡು ಕಡ್ಡಿಗಳ ನಡುವೆ ನೂಡಲ್ಸ್ ಅಥವಾ ಅನ್ನದ ತುತ್ತನ್ನು ಇಕ್ಕಳದಂತೆ ಹಿಡಿದು ಬಾಯಿಗೆ ತರುವುದು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸರ್ಕಸ್‌ನಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಕಡ್ಡಿಗಳಿಂದ ಅನ್ನ ಜಾರಿ ಮತ್ತೆ ತಟ್ಟೆಗೆ ಬೀಳುವಾಗ, ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ಚೀನಿಯರು ಎಷ್ಟು ಸಹಜವಾಗಿ ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂಬುದನ್ನು ನೋಡಿ ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಮುಜುಗರವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಊಟದ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವಲ್ಲ; ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಬದುಕಿನ ಏರಿಳಿತಗಳನ್ನು, ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯನ್ನು ಹಗ್ಗದ ಮೇಲೆ ನಡೆದು ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಹೆಣಗಾಡುವ ಮನುಷ್ಯನ ಸಾಂಕೇತಿಕ ರೂಪದಂತೆ ಆ ಪ್ರವಾಸಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಮಾತು ಸೋತಾಗ, ಅಕ್ಷರಗಳು ಮೌನವಾದಾಗ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಲೋಕ ಕೈಕೊಟ್ಟಾಗ ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಮೂಲ ಸೆಲೆಗೆ ಮರಳುತ್ತಾನೆ. ಅದೇ ಸಂಜ್ಞೆಗಳ ಭಾಷೆ. ಬಾಯಾರಿಕೆಯಾದಾಗ ಕೈಯಿಂದ ನೀರು ಕುಡಿಯುವಂತೆ ನಟಿಸುವುದು, ದಾರಿ ಕೇಳಲು ಕೈ ಸಂಜ್ಞೆ ಮಾಡುವುದು, ಅಂಗಡಿಯವನಿಗೆ ಮುಗುಳ್ನಗುತ್ತಲೇ ಧನ್ಯವಾದ ಹೇಳುವುದು—ಹೀಗೆ ಭಾಷೆಯ ಹಂಗಿಲ್ಲದ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯ ಕೇವಲ ಕಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಚಳಕದ ಸಂಜ್ಞೆಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಬದುಕುವುದನ್ನು ಕರಗತ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

ಆದರೆ ಬದುಕಿನ ಸೌಂದರ್ಯವಿರುವುದೇ ಈ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ. ಆರಂಭದ ಈ ತಳಮಳ, ಆತಂಕದ ದಿನಗಳು ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಪ್ರವಾಸಿಯ ಒಳಗಿನ ಮಡಿವಂತಿಕೆಯ ಗೋಡೆಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕರಗತೊಡಗುತ್ತವೆ. ಚೀನಾದ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯ ಹಿಂದೆ 'ಪ್ರಕೃತಿಯ ಯಾವುದೇ ಜೀವಿಯೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಬಾರದು' ಎಂಬ ಅವರದ್ದೇ ಆದ ಬದುಕಿನ ತತ್ತ್ವವಿದೆ ಎಂಬುದು ಅರ್ಥವಾಗಲು ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳು ತಮಗೊಪ್ಪುವ ನೂಡಲ್ಸ್ ಅಥವಾ ತರಕಾರಿಯ ರುಚಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ನಮ್ಮ ನಾಲಗೆಗೆ ಹೊಸ ರುಚಿಯೊಂದು ಒಗ್ಗಿಕೊಳ್ಳುವುದೆಂದರೆ, ನಮ್ಮ ಮನಸು ಜಗತ್ತಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಎಂದೇ ಅರ್ಥ. ಕೊನೆಗೆ, ಆ ಅಪರಿಚಿತ ಆಹಾರವೂ ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಹಸಿವಿನಷ್ಟೇ ಸಹಜವಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ!

ಗೂಗಲ್ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೇನಂತೆ, ಅಪರಿಚಿತ ಚೀನಾ ದೇಶದ ನಾಗರಿಕನೊಬ್ಬ ನಮ್ಮ ಕೈ ಹಿಡಿದು ದಾರಿ ತೋರಿಸಿದಾಗ 'ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕಿಂತ ಮನುಷ್ಯನ ಪ್ರೀತಿ ದೊಡ್ಡದು' ಎಂಬ ಸತ್ಯದ ದರ್ಶನವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಘಾತದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಇಕ್ಕಟ್ಟಾದ ಯೋಚನೆಗಳಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ಇಡೀ ಜಗತ್ತನ್ನು ಹೊಸದೊಂದು ಬೆರಗಿನ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ನೋಡಲು ಕಲಿಯುತ್ತಾನೆ. ಬದುಕಿನ ನಿಜವಾದ ಕಾವ್ಯವಿರುವುದೇ ಈ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ!

ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಗಡಿಯೊಳಗೆ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಡುವುದೆಂದರೆ ಅದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಹೊಸ ಭೌಗೋಳಿಕ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅದು ಧರ್ಮ, ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಶತಮಾನಗಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಿಶ್ಶಬ್ದದ ನಡುವೆ ನಮ್ಮನ್ನು ನಾವು ಕನ್ನಡಿ ಹಿಡಿದು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಅನುಭವ. ಜಗತ್ತಿನ ಬಹುಪಾಲು ದೇಶಗಳು ಭೌತಿಕ ಸುಖ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕತೆಯ ಅತಿವೇಗದ ಓಟಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದರೆ, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಮಾತ್ರ ತನ್ನದೇ ಆದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಚೌಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಅಲಿಖಿತ ನಿಯಮಗಳ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ನಿಂತಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮರಳುಗಾಡಿನ ನಾಡು ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಗಾ ಒಬ್ಬ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಆತಂಕ ಮತ್ತು ದಿಗ್ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸುವುದು ಸುಳ್ಳಲ್ಲ.

ನಮ್ಮ ಊರುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಸಂಜೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮಸೀದಿಯಿಂದ ಅಜಾನ್ ಕೇಳಿಸಿದರೆ ಅಥವಾ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗಂಟೆ ಮೊಳಗಿದರೆ, ಜನ ತಮ್ಮ ಪಾಡಿಗೆ ತಾವು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ, ವ್ಯಾಪಾರಗಳು ಎಂದಿನಂತೆ ಗಿಜಿಗುಡುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಐದು ಬಾರಿ ಮೊಳಗುವ ಸಾಲಾವಿನ (Salah) ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಕರೆ ಇಡೀ ದೇಶದ ಉಸಿರನ್ನೇ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಬಿಗಿಹಿಡಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ನೀವು ಲಕಲಕಿಸುವ ಮಾಲ್‌ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀರಿ ಅಥವಾ ಹಸಿವಿನ ಗಡಿಬಿಡಿಯಲ್ಲಿ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ನ ಬಿಲ್ ಕೌಂಟರ್ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿದ್ದೀರಿ ಎಂದುಕೊಳ್ಳೋಣ. ಒಮ್ಮೆಗೇ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಅಜಾನ್ ಧ್ವನಿ ತೇಲಿಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಗದ್ದಲದಿಂದಿದ್ದ ಇಡೀ ವಾತಾವರಣ ಮುಚ್ಚಿದ ಪುಸ್ತಕದಂತೆ ಮೌನವಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳ ಶಟರ್‌ಗಳು ಧಡಧಡನೆ ಕೆಳಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತವೆ, ಬಿಲ್ ಕೌಂಟರ್‌ನ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಆಫ್ ಆಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ಅರ್ಧಕ್ಕೇ ಬಿಟ್ಟು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಹೊರಡುತ್ತಾರೆ.

ಹೊಸದಾಗಿ ಹೋದ ಪ್ರವಾಸಿಗೆ ಈ ಹಠಾತ್ ಸ್ಥಗಿತ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಗಾಬರಿ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. 'ನಾನೇನಾದರೂ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದ್ದೇನಾ?' ಎಂಬ ಆತಂಕ ಜೇಬಿನಲ್ಲಿ ಹಣವಿದ್ದರೂ ಏನನ್ನೂ ಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಅಸಹಾಯಕತೆಯನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ಆ ಅರ್ಧ ಗಂಟೆಯ ಕಾಲ ಪ್ರವಾಸಿ, ಮಾಲ್‌ನ ಕಾರಿಡಾರ್‌ನಲ್ಲೋ ಅಥವಾ ರಸ್ತೆಯ ಬದಿಯಲ್ಲೋ ಸುಮ್ಮನೆ ನಿಂತು ಕಾಯಬೇಕು. ಕಾಲದ ಈ ಕಡ್ಡಾಯ ನಿಲುಗಡೆ, ಧಾವಂತದ ಬದುಕಿಗೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡ ಆಧುನಿಕ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ತನ್ನದೇ ಗಡಿಬಿಡಿಯ ಬದುಕನ್ನು ಮರುಚಿಂತನೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಘಾತವಾಗಿದೆ.

ಸೌದಿ ಸಮಾಜದ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣಿನ ನಡುವೆ ಇರುವ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಅದೃಶ್ಯ ಗೋಡೆ. ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಅಥವಾ ಭಾರತೀಯ ಮುಕ್ತ ಸಮಾಜದಿಂದ ಹೋದವರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿನ ಲಿಂಗ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಮುಜುಗರವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ವಿಷನ್ 2030ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯಮಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಡಿಲಗೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಇಂದಿಗೂ ಸೌದಿಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಹೊಟೇಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪುರುಷರಿಗೆ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಸಮೇತ ಬರುವವರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರ ಹಾಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ಒಂಟಿ ಪ್ರವಾಸಿ, ತಿಳಿಯದೇ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟರೆ, ಅಲ್ಲಿನ ಜನರ ಕಣ್ಣುಗಳು ಆತನನ್ನು ಒಬ್ಬ ಅಪರಾಧಿಯಂತೆ ನೋಡುತ್ತವೆ.

ಆ ನೋಟವೇ ಒಳಗೊಂದು ಸಣ್ಣ ನಡುಕ ಹುಟ್ಟಿಸಲು ಸಾಕು. ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುವಾಗ ಇಡೀ ದೇಹವನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ 'ಅಬಾಯಾ' ಧರಿಸುವುದು ಅಲ್ಲಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶಿಸ್ತು. ಪ್ರವಾಸಿ ಮಹಿಳೆಯರು ತಲೆ ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೂ, ತೋಳು ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಚ್ಚುವಂಥ ಮರ್ಯಾದಸ್ಥ ಉಡುಪುಗಳನ್ನೇ ಧರಿಸಬೇಕು. ಎಲ್ಲದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಸೌದಿಯಲ್ಲಿ ಮದ್ಯಪಾನವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಮ್ಮ ಊರುಗಳಲ್ಲಿ ವೀಕೆಂಡ್ ಪಾರ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ತೇಲುವ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ, ಸೌದಿಯಲ್ಲಿ ಮದ್ಯದ ಹನಿ ಇರಲಿ, ಅದರ ಹೆಸರೆತ್ತಿದರೂ ಕಠಿಣ ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಟು ವಾಸ್ತವ ಸದಾ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಕಾನೂನಿನ ನೆರಳು ಪ್ರವಾಸಿಯ ಪ್ರತಿ ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲೂ ಒಂದು ಜಾಗರೂಕತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಆತಂಕವನ್ನು ಕಾಯ್ದಿಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.

ನಾವು ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದನ್ನು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ ಎನ್ನುವುದು ನಾಲ್ಕು ಗೋಡೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಇರಬೇಕಾದ ಪವಿತ್ರ ಭಾವನೆ. ನವವಿವಾಹಿತ ದಂಪತಿಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರೇಮಿಗಳು ಸೌದಿಯ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೈ ಕೈ ಹಿಡಿದು ನಡೆಯುವುದು, ಒಬ್ಬರ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಕೈ ಹಾಕುವುದು ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಮುದ್ದಿಸುವುದನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಟ್ಟ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಸಮಾಜದ ಜನರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಣ್ಣುಗಳು ಸದಾ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ನಿಗಾ ಇಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯ ಕೈ ಹಿಡಿದು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವಾಗಲೂ ಯಾರಾದರೂ ಬಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಬಹುದೇ ಎಂಬ ಆತಂಕ ಪ್ರವಾಸಿಯ ಮನಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಈ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಟ್ಟುಪಾಡು ಪ್ರವಾಸಿಗೆ ತನ್ನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಹೊಸ ಪಾಠವನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ.

ನಿಯಮಗಳ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಬೇಲಿಯೇ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಅಸ್ತಿತ್ವ. ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬರುವ ಪ್ರವಾಸಿಗೆ ಈ ಬೇಲಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡಂತೆ, ತನ್ನ ಉಸಿರನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿದಂತೆ ಅನಿಸುವುದು ಸಹಜ. ಆದರೆ, ಆ ಆರಂಭದ ದಿನಗಳ ಆತಂಕ, ಗೊಂದಲಗಳ ಮಂಜು ಕರಗಿ, ಅಲ್ಲಿನ ಜನರ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನ ಲಯಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣುಗಳು ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಾಗ, ಆ ಕಠಿಣ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳ ಒಳಗೂ ಮನುಷ್ಯತ್ವದ ಹಸಿ ವಾಸನೆ ಮತ್ತು ಅಪಾರವಾದ ಆರ್ದ್ರತೆ ಇರುವುದು ನಮಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತದೆ. ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಘಾತಗಳು ಒಬ್ಬ ಪ್ರವಾಸಿಯನ್ನು ಒಳಗಿನಿಂದ ಅಲುಗಾಡಿಸುವುದು ನಿಜ. ದಿನಕ್ಕೆ ಐದು ಬಾರಿ ಇಡೀ ನಗರವೇ ಸ್ತಬ್ಧವಾಗುವುದು, ವಸ್ತ್ರಸಂಹಿತೆಯ ಗಾಂಭೀರ್ಯ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಮ್ಮನ್ನು ಒಂದು ರೀತಿಯ ನಿರಂತರ ನಿಗಾಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಿದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಅಲ್ಲಿನ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ಬದುಕಿದಾಗ ನಮಗೆ ತಿಳಿಯುವುದೇನೆಂದರೆ, ಆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮಗಳ ಹಿಂದೆ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಹಪಾಹಪಿಯಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ತಾವೂ ನಂಬಿಕೊಂಡು ಬಂದ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಜಾಗತೀಕರಣದ ಬಿರುಗಾಳಿಯಿಂದ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಮುಗ್ಧ ಹಟವಿದೆ. ಆ ಶಿಸ್ತು ಅವರ ರಕ್ತದ ಭಾಗವಾಗಿ ಹೋಗಿದೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ:ಯಾರಿಗ್ರೀ ಬೇಕು ನಿಮ್ಮ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟು ಎನ್ನುವ ದೇಶಗಳೂ ಇವೆ!

ಅಜಾನ್ ಮುಗಿದ ತಕ್ಷಣ, ಅರ್ಧ ಗಂಟೆ ಮುಚ್ಚಿದ್ದ ಅಂಗಡಿಯ ಶಟರ್ ಮತ್ತೆ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏಳುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಮೌನದಲ್ಲಿದ್ದ ಆ ಅರಬ್ ಮಾಲೀಕ, ಹೊರಗೆ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರವಾಸಿಯ ಆತಂಕದ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡಿ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನಗುತ್ತಾನೆ. ತಕ್ಷಣವೇ ಸಣ್ಣ ಗ್ಲಾಸಿನಲ್ಲಿ ಬಿಸಿಬಿಸಿಯಾದ, ಪುದೀನಾ ಎಲೆಯ ಸುಗಂಧವಿರುವ ಅರೇಬಿಕ್ ಖಾಲಿ ಚಹಾವನ್ನು ಕೈಗಿಡುತ್ತಾನೆ. ಆ ಚಹಾದ ಮೊದಲ ಗುಟುಕು ಗಂಟಲಿಗಿಳಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಇದ್ದ ಎಲ್ಲ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳ ಹಿಂದಿರುವ ಅತಿಥಿ ಸತ್ಕಾರದ ಆಳ ನಮಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಮನುಷ್ಯನ ಮುಗುಳ್ನಗೆಯಲ್ಲಿ ನಿಯಮಗಳ ಕಾಠಿಣ್ಯ ಕರಗಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಬೇರೆ ದೇಶದ ಶಿಸ್ತು ನಮಗೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಆಘಾತ ನೀಡಬಹುದು.

ಆದರೆ ಕೊನೆಗೆ ಅದು ನಮ್ಮದೇ ದೇಶದ ಮುಕ್ತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಿಜವಾದ ಬೆಲೆಯನ್ನು ನಮಗೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಘಾತ ಎನ್ನುವುದು ನಮ್ಮನ್ನು ಹೆದರಿಸುವ ಅಥವಾ ದೂರವಿಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ಅದು ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತೆರೆಸುವ ಬದುಕಿನ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಪಾಠಶಾಲೆ. ಅದು ನಮ್ಮ ತಾಯ್ನಾಡಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮುಕ್ತತೆಯನ್ನು ನಾವು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೀತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತೊಂದು ದೇಶ ತನ್ನದೇ ಆದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಜೀವನದ ಶಿಸ್ತನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಗೆ, ಆ ಮರಳುಗಾಡಿನ ನೀರವತೆಯೂ ನಮಗೊಂದು ಆಪ್ತ ಗೀತೆಯಂತೆ ಕೇಳಿಸತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಜಗತ್ತಿನ ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಅದರದ್ದೇ ಆದ ಶಿಸ್ತಿನಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಾಗ ಮನುಷ್ಯ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ದೇಶ-ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮೀರುತ್ತಾನೆ.

ನಾವು ಹುಟ್ಟಿದಾಗಿನಿಂದ ನಮ್ಮದೇ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಉಪ್ಪನ್ನು ತಿಂದಿರುತ್ತೇವೆ; ಹಾಗಾಗಿ ನಮ್ಮ ಆಚಾರ-ವಿಚಾರಗಳೇ ಜಗದ ಏಕೈಕ ಮಾದರಿ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಹಜ. ಆದರೆ, ಪರದೇಶದ ಹೊಸ್ತಿಲಿಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟಾಗ ಎದುರಾಗುವ ಹೊಸ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಹಳೆಯ ತಕ್ಕಡಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟು ತೂಗಿ, 'ಸರಿ' ಅಥವಾ 'ತಪ್ಪು' ಎಂದು ತರಾತುರಿಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಪು ಕೊಡುವ ಬದಲು, ಅವುಗಳನ್ನು ಮಗುವಿನಂಥ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಷ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ವೀಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ, ಜಗತ್ತಿನ ನಿಜವಾದ ಸೌಂದರ್ಯವಿರುವುದೇ ಅದರ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾಗಿರುವ ವೈವಿಧ್ಯದಲ್ಲಿ! ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಿನ್ನ ರುಚಿ, ವಿಚಿತ್ರ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ಆಚರಣೆಯೂ ಈ ವಿಶಾಲವಾದ ಭೂಮಿಯೆಂಬ ಕವಿತೆಯ ಒಂದೊಂದು ಸಾಲುಗಳು. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಘಾತ ಎನ್ನುವುದು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಜೇಬಿನೊಳಗಿನ ಹಳೆಯ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಲುಗಾಡಿಸಿ ಒಳಗೊಂದು ಸಣ್ಣ ನಡುಕ ಹುಟ್ಟಿಸಬಹುದು, ಒಂಟಿತನದ ಮಳೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ನೆನೆಸಬಹುದು. ಆದರೆ, ಆ ಆರಂಭದ ಗಾಬರಿಯ ದಿನಗಳು ಕಳೆದು ಕಣ್ಣುಗಳು ಮಾಗಿದಾಗ, ಅದೇ ಆಘಾತವು ನಮ್ಮ ಇಕ್ಕಟ್ಟಾದ ಯೋಚನೆಗಳ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಒಡೆದು ನಮ್ಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಪರಿಚಿತ ಊರಿನ ನೀರು ಕುಡಿದಾಗ ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಹಳೆಯ ತಾಯ್ನಾಡಿನ ಕೆರೆ ಒಣಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ನದಿಗಳೂ ಬಂದು ಸೇರುವಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಕರುಳಿನ ತೇವವೊಂದು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಗೆ ಈ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಘಾತವು ನಮ್ಮನ್ನು ಹೆದರಿಸುವ ಕತ್ತಲೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯದೇ, ಇಡೀ ಜಗತ್ತನ್ನು ಅದರದ್ದೇ ಆದ ಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿಸಬಲ್ಲ ಜಾಗತಿಕ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಸಹಾನುಭೂತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಬದುಕಿನ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಹಾಗೂ ಸುಂದರ ಅನುಭವವಾಗಿ ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಉಳಿದುಬಿಡುತ್ತದೆ.