ರೀಜನರೇಟಿವ್ ಟೂರಿಸಂ: ವೀಕ್ಷಕರಿಂದ ರಕ್ಷಕರಾಗುವ ಹೊಸ ಪರಿ

ಕಳೆದ ಕೆಲವು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಆಮೂಲಾಗ್ರವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನವರೆಗೆ, ಪ್ರವಾಸ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ತಾಣಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದು ಅಥವಾ ಕಾಲಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುವುದಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಪೊರೆ ಕಳಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಹಂಪಿಗೋ, ಕೆಳದಿಗೋ, ಬನವಾಸಿಗೋ ಪ್ರವಾಸ ಹೋಗುವ ಐದಾರು ಯುವಕರು, ಅದನ್ನು ಬರೀ ನೋಡುವ ಬದಲು, ನೋಡುತ್ತಾ ನೋಡುತ್ತಾ ಆ ಜಾಗದ ಸ್ವಚ್ಛತೆ, ಸಂರಕ್ಷಣೆ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನಾವೇನು ಕೊಡುಗೆ ಕೊಡಬಹುದೆಂದು ಯೋಚಿಸುವ 'ರೀಜನರೇಟಿವ್ ಟೂರಿಸಂ' (Regenerative Tourism) ಅರ್ಥಾತ್ 'ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕಾರಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ'ದ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರೆಲ್ಲ ತಾವು ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ತಾಣಗಳ ಮೇಲೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಬೇಕು ಎಂಬ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಹೊಂದಿದವರು. ಇದು ಸುಸ್ಥಿರತೆಯ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದು, ಪ್ರವಾಸಿಗನೊಬ್ಬ 'ಪರಿಸರದ ಸಾಲಗಾರ'ನಾಗುವ ಬದಲು, ಆ ಭೂಮಿಯ 'ಪೋಷಕ'ನಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ಆಶಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ : ಫಿಲಿಪ್ಪೈನ್ಸ್ ನ ಪಗಸಂಜನ್ ಫಾಲ್ಸ್ ಪಯಣ

ಸುಸ್ಥಿರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗುವ ಹಾನಿಯನ್ನು 'ಶೂನ್ಯ'ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದರೆ, 'ರೀಜನರೇಟಿವ್ ಟೂರಿಸಂ' ಆ ಹಾನಿಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿ, ಪರಿಸರವನ್ನು 'ಸಮೃದ್ಧ'ಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಪ್ರವಾಸಿಗನು ಆ ತಾಣದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲು, ಅಲ್ಲಿನ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕೇವಲ ಕಸ ಹಾಕದಿರುವುದು ಸುಸ್ಥಿರತೆಯಾದರೆ, ಪ್ರವಾಸಿಗನು ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕಾರ್ಯ ಅಥವಾ ಮರ ನೆಡುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವುದು ಈ ಹೊಸ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗ.

ಅಂದರೆ ಸುಸ್ಥಿರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ರೀಜನರೇಟಿವ್ (ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕಾರಿ) ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಕೇವಲ ಶಬ್ದಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾದುದಲ್ಲ. ಇದು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಮೂಲಭೂತ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲೇ ಆಗಿರುವ ಬದಲಾವಣೆ. ಸುಸ್ಥಿರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು 'ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಹಾನಿ ಮಾಡದಿರಿ' ಎಂಬ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ಹಾನಿಯನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಅಥವಾ ತಗ್ಗಿಸುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ. ಆದರೆ, 'ರೀಜನರೇಟಿವ್ ಟೂರಿಸಂ' ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಹಂತಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಇದು, 'ನಾವು ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ತಾಣವು ನಮ್ಮ ಭೇಟಿಯ ನಂತರ ನಮಗಿಂತ ಮೊದಲಿದ್ದುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಬೇಕು' ಎಂಬ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಆಶಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಒಂದು ದೃಷ್ಟಾಂತದ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಾದರೆ, ಸುಸ್ಥಿರತೆ ಎಂದರೆ ನಾವು ಸಾಗುವ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಗಿಡಗಳನ್ನು ತುಳಿಯದಿರುವುದು. ಆದರೆ 'ರೀಜನರೇಟಿವ್ ಟೂರಿಸಂ' ಎಂದರೆ ಆ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಗಿಡಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟು ಪೋಷಿಸುವುದು. ಪ್ರವಾಸಿಗನು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಗ್ರಾಹಕನಾಗಿ ಉಳಿಯದೇ, ಆ ತಾಣದ 'ಪೋಷಕ'ನಾಗಿ ಬದಲಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಇದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪರ್ವತಾರೋಹಣಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಪ್ರವಾಸಿಗನು ಕೇವಲ ಕಸವನ್ನು ಎಸೆಯದೇ ಹಿಂತಿರುಗುವುದು ಸುಸ್ಥಿರತೆ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿನ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಆರಿಸಿ, ಕೆಲವು ಸಸಿಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟು ಬರುವುದು ರೀಜನರೇಟಿವ್ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ.

ಇದು ಪ್ರವಾಸಿಗನಿಗೂ ಮತ್ತು ಆ ನೆಲಕ್ಕೂ ನಡುವೆ ಒಂದು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬಂಧವನ್ನು ಬೆಸೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಲಾಭವು ಕೇವಲ ದೊಡ್ಡ ಹೊಟೇಲ್ ಸರಪಳಿಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವ ಬದಲು, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಬಳಕೆಯಾದಾಗ, ಆ ಸಮುದಾಯವೇ ತಮ್ಮ ಪರಿಸರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು 'ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ' ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದ 'ಕೊಡುವ' ಸಂಸ್ಕೃತಿಯತ್ತ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಬದ್ಧತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವ ಒಂದು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಪಯಣವಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರಲ್ಲಿ ಈ 'ರೀಜನರೇಟಿವ್ ಟೂರಿಸಂ' ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಮೂಡುತ್ತಿರುವುದು ಸಮಾಧಾನದ ಸಂಗತಿ.

ಈ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಪಾತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕ. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಲಾಭಗಳು ಕೇವಲ ಹೊರಗಿನ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಸಿಗದೇ, ನೇರವಾಗಿ ಆ ಸ್ಥಳದ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪತ್ತು ಉಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯ. ರೀಜನರೇಟಿವ್ ಮಾದರಿಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಲೆ, ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಅನುಭವ ಸಿಗುವುದಲ್ಲದೇ, ಸ್ಥಳೀಯರ ಬದುಕಿನ ಮಟ್ಟವೂ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಮುದಾಯದ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಭೂತಾನ್‌ನಂಥ ದೇಶಗಳು ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿಗೆ ದಾರಿದೀಪವಾಗಿವೆ. ಅಲ್ಲಿನ 'ಹೈ ವ್ಯಾಲ್ಯೂ, ಲೋ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್' ನೀತಿಯು ಕೇವಲ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ನಿಯಂತ್ರಣವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದಿಂದ ಬರುವ ಆದಾಯವನ್ನು ಆ ದೇಶದ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ವಲಯಕ್ಕೆ ವಿನಿಯೋಗಿಸುವ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವ ಮೂಲಕ ಆ ದೇಶದ 'ಗ್ರೋಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹ್ಯಾಪಿನೆಸ್' (ಒಟ್ಟು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂತೋಷ) ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು 'ರೀಜನರೇಟಿವ್ ಟೂರಿಸಂ'ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದೆ. ಈ ಟೂರಿಸಂನ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ, ಪ್ರವಾಸಿಗರಲ್ಲಿ ಮೂಡುವ 'ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಅರಿವು'. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಂಥ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಮುನ್ನ ಮಾಡುವ 'ತಿಯಾಕಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ' ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ. ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಹೆಜ್ಜೆ.

'ತಿಯಾಕಿ' ಎಂಬ ಮಾವೊರಿ ಪದದ ಅರ್ಥ 'ಪೋಷಿಸುವುದು' ಅಥವಾ 'ರಕ್ಷಿಸುವುದು'. ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಘೋಷಣೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಪ್ರವಾಸಿಗ ಮತ್ತು ಆ ನಾಡಿನ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ಒಪ್ಪಂದ. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡಿಗೆ ಕಾಲಿಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರವಾಸಿಗನೂ ಅಲ್ಲಿನ ಪರಿಸರ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಜನರನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಿಸುವ ವಚನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂಲಕ, ಪ್ರವಾಸಿಗನೊಬ್ಬ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಕೇವಲ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ನೋಡದೇ, ಆ ನೆಲದ ಉಸ್ತುವಾರಿಯಾಗಿ ಭಾವಿಸಲು ಈ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಅಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪಿದಾಗ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಂತೆ ಕಾಣದೇ, ಸಕ್ರಿಯ ಭಾಗೀದಾರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮರ ನೆಡುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ, ಕಡಲತೀರಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವ ಅಭಿಯಾನಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾವೊರಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತವೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗನು ತಾನು ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ತಾಣದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದಾಗ, ಅವನಲ್ಲಿ ಆ ಸ್ಥಳದ ಬಗ್ಗೆ ಬಲವಾದ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬಾಂಧವ್ಯ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳು ಪ್ರವಾಸಿಗನ ವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತರುತ್ತವೆ. ನಾವು ಪ್ರವಾಸದಿಂದ ಏನನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತೇವೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಅಲ್ಲಿನ ಸುಂದರ ಪರಿಸರವನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಹೇಗೆ ಉಳಿಸಿಕೊಡುತ್ತೇವೆ ಎಂಬ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಇದು ಬಿತ್ತುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡದೇ, ಅದರ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಬರುವ ಈ ಅದ್ಭುತ ಪ್ರಯೋಗ, ವಿಶ್ವದ ಉಳಿದ ದೇಶಗಳಿಗೂ ಒಂದು ಸ್ಪೂರ್ತಿದಾಯಕ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗ ಕೇವಲ ನೋಡಲು ಬರುವವನಲ್ಲ, ಅವನು ಒಂದು ಬದಲಾವಣೆಯ ಹರಿಕಾರನಾಗಬೇಕು ಎಂಬುದೇ ಈ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯ ಸಾರಾಂಶ.

ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ 'ಹೋಮ್‌ಸ್ಟೇ'ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆತಿಥ್ಯವು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಹೊಟೇಲ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬದಲು, ಸ್ಥಳೀಯರೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ಅವರ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಅರಿಯುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಆ ನೆಲದ ಮಣ್ಣಿನ ವಾಸನೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಅತಿಥಿ ಮತ್ತು ಆತಿಥೇಯರ ನಡುವೆ ಒಂದು ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ. ಈ ಬಾಂಧವ್ಯವು ಪ್ರವಾಸಿಗರಲ್ಲಿ ತಾವು ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ತಾಣವನ್ನು ತನ್ನದೇ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ. ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಅತಿಯಾದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, 'ರೀಜನರೇಟಿವ್ ಟೂರಿಸಂ' ಒಂದು ಐಷಾರಾಮಿ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಅನಿವಾರ್ಯ ಆಯ್ಕೆ. ನಾವು ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ತಾಣಗಳು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಉಳಿಯಬೇಕೆಂದರೆ, ನಾವು ಅಲ್ಲಿಂದ ಕೇವಲ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ, ಆ ತಾಣವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿದ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬರಬೇಕು.

ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್‌ನ ಬೊರಾಕೇ ದ್ವೀಪವು 'ಅತಿಯಾದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ' (Overtourism) ಪರಿಸರವನ್ನು ಹೇಗೆಲ್ಲ ಹಾಳುಮಾಡಬಲ್ಲದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕರಾಳ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಅತಿಯಾದ ದಟ್ಟಣೆ, ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಕಸದ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದಾಗಿ ದ್ವೀಪವು 'ಸಂಕಟದಲ್ಲಿರುವ ಒಳಚರಂಡಿ' ಎಂಬ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪಿತ್ತು. ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಗಾಂಭೀರ್ಯವನ್ನು ಅರಿತ ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್ ಸರಕಾರವು 2018ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿಟ್ಟ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತು. ಸುಮಾರು ಆರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿ, ಪರಿಸರದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಬಂದ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದ್ವೀಪದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ನಿರ್ಮಾಣಗಳನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರದ ನೀರನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವ ಅಭಿಯಾನ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ದ್ವೀಪವು ಮತ್ತೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡಾಗ, ಅದು 'ಬೆಟರ್ ಬೊರಾಕೇ' (Better Boracay) ಎಂಬ ಹೊಸ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೊಂದಿಗೆ ಮರುಹುಟ್ಟು ಪಡೆಯಿತು.

ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆಯೆಂದರೆ, ಬರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರವಾಸಿಗನೂ ದ್ವೀಪವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಪ್ರಮಾಣ ವಚನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಕಡ್ಡಾಯ ನಿಯಮ. ಇದು ಪ್ರವಾಸಿಗರಲ್ಲಿ ತಾನು ಬರೀ ಪ್ರೇಕ್ಷಕನಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ರಕ್ಷಕ ಎಂಬ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಬೊರಾಕೇನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಅದ್ಭುತವಾಗಿವೆ. ಕಸದ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮರಳುಗಾಡಿನ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಸಮುದ್ರದ ಆಳದಲ್ಲಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿದ್ದ ಹವಳದ ದಿಬ್ಬಗಳ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲೇ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸ್ವಯಂಸೇವಕರಾಗಿ ಈ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಕೇವಲ ಆನಂದಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಪರಿಸರದ ಮರುನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೂ ದಾರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಬೊರಾಕೇ ಮಾದರಿಯು ನಮಗೆ ಕಲಿಸುವ ಪಾಠವೆಂದರೆ, ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಮಿತಿಮೀರಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಾಗ ಅದು ಬರಿದಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ ಪುನಃ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದಾಗ, ಅದು ಮತ್ತೆ ಜೀವಕಳೆ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ದ್ವೀಪದ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಸಮುದಾಯದ ಬದುಕು ಈಗ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಲಾಭದೊಂದಿಗೆ ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿವೆ. ಅತಿಯಾದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದಿಂದ ನಲುಗಿದ್ದ ತಾಣವೊಂದು ಇಂದು ಜಾಗತಿಕ 'ರೀಜನರೇಟಿವ್ ಟೂರಿಸಂ'ಗೆ ಉತ್ತಮ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ.

ಕೀನ್ಯಾದ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ 'ಮಸಾಯಿ ಮಾರಾ' ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಕೇವಲ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ತಾಣವಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಇದು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೇಗೆ ಬದಲಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಜಾಗತಿಕ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಪ್ರಗತಿಪರ ಲಾಡ್ಜ್‌ಗಳು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ 'ರೀಜನರೇಟಿವ್' ಮಾದರಿಯು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಕೇವಲ ವೀಕ್ಷಕರನ್ನಾಗಿ ನೋಡದೇ, ಆ ನೆಲದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ನೇರ ಪಾಲುದಾರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಇಲ್ಲಿ ನೆಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮರವು ಆ ಭೂಮಿಯ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ಕಾಣಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಮಾದರಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕ ಭಾಗವೆಂದರೆ, ಅದರ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಂಬಲ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ನೆಟ್ಟ ಸಸಿಗಳಿಗೆ ಜಿಪಿಎಸ್ ಟ್ಯಾಗ್ ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಾವು ತಮ್ಮ ದೇಶಕ್ಕೆ ಮರಳಿದ ನಂತರವೂ, ಆ ಸಸಿಯು ಹೇಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ, ಎಷ್ಟು ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡುವ ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ. ಇದು ಪ್ರವಾಸಿಗನಿಗೂ ಮತ್ತು ಆ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಭೂಮಿಗೂ ನಡುವೆ ಒಂದು ಅವಿನಾಭಾವ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಅರಣ್ಯೀಕರಣದ ಕಡೆಗೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಈ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನವು ಮುಂದೆ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಹಸಿರು ವಲಯವನ್ನಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಯೆಂದರೆ, ಇಲ್ಲಿನ ಲಾಡ್ಜ್‌ಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ. ಹಿಂದೆ ಮಸಾಯಿ ಜನರು ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಅಥವಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಇಂದು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದಿಂದ ಸಿಗುವ ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಆದಾಯವು ಅವರ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿದೆ. ಲಾಡ್ಜ್‌ಗಳು ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾಗಿ, ರಕ್ಷಕರಾಗಿ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಅವರನ್ನು ಪ್ರಾಣಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ತಂದಿವೆ. ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಕೈಗಳು ಇಂದು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಮತ್ತು ಮರಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ಕೈಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗಿವೆ. ಮಸಾಯಿ ಮಾರಾದ ಈ ಪ್ರಯೋಗವು 'ರೀಜನರೇಟಿವ್ ಟೂರಿಸಂ'ನ ನೈಜತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರುವ ಬದಲಿಗೆ, ಅದನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗ ತನ್ನ ಪ್ರವಾಸ ಮುಗಿಸಿ ಮರಳುವಾಗ ಕೇವಲ ಫೊಟೋಗಳನ್ನಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ತಾನು ಒಂದು ಜೀವವನ್ನು ನೆಟ್ಟು ಪೋಷಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಇಂಥ ಮಾದರಿಗಳು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಮಾನವೀಯ ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಿವೆ.

ಇಂದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರವಾಸಿಗನೂ ಒಬ್ಬ 'ರೀಜನರೇಟಿವ್ ಏಜೆಂಟ್' ಆಗಿ ಬದಲಾಗಬೇಕಿದೆ. ನಾವು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಒಡಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ, ನಾವು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತುಗಳು ಮಣ್ಣನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸುವ ಬದಲು, ಅಲ್ಲಿನ ಸಸ್ಯರಾಶಿಗೆ ಮತ್ತು ಜೀವಜಾಲಕ್ಕೆ ಪೋಷಕವಾಗಬೇಕು. ಜಗತ್ತಿನ ಸುಂದರ ತಾಣಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಾಗಿ ನೋಡದೇ, ಅವುಗಳನ್ನು ಮರುಜೀವ ನೀಡುವ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾಗಿ ನೋಡಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತದೆ.