ಪ್ರವಾಸಿ ಎಂಬ 'ಗ್ರಾಹಕ' ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಎಂಬ 'ಸರಕು’ ನಡುವೆ ತಿಕ್ಕಾಟ!

ದೇವತೆಗಳ ದ್ವೀಪ ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತಿಯಾಗಿರುವ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಬಾಲಿ, ತನ್ನ ಅದ್ಭುತ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಆಳವಾದ ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿ. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವ ಕೆಲವು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಅತಿರೇಕದ ವರ್ತನೆ ಸ್ಥಳೀಯರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ತೀವ್ರ ಧಕ್ಕೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ 'ಲೈಕ್ಸ್' ಮತ್ತು 'ಫಾಲೋವರ್ಸ್' ಪಡೆಯುವ ಹಪಾಹಪಿಯಿಂದಾಗಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳ ಘನತೆಯನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಈ ವಿವಾದದ ಮೂಲ. ಬಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದ ಕೆಲವು ಘಟನೆಗಳು ಇಡೀ ವಿಶ್ವದ ಗಮನ ಸೆಳೆದವು. ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಪವಿತ್ರ ದೇವಾಲಯಗಳ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ತುಂಡುಡುಗೆ ಧರಿಸಿ, ಅರೆಬೆತ್ತಲೆಯಾಗಿ ಅಸಭ್ಯವಾಗಿ ಪೋಸ್ ನೀಡಿದ್ದು ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ದೇವಾಲಯಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಶುದ್ಧ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಸ್ತ್ರಸಂಹಿತೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸರೋಂಗ್ ಧರಿಸುವುದು) ಪಾಲಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ. ಬಾಲಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮರಗಳನ್ನು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಏಳು ನೂರು ವರ್ಷ ಹಳೆಯ ಕಾಯು ಪುತಿ ಮರ) ದೈವತ್ವದ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಮರಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಬಟ್ಟೆಯಿಲ್ಲದೇ ಹತ್ತಿ ಫೊಟೋ ತೆಗೆಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಕೂಡ ಸ್ಥಳೀಯರ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಪೂಜೆ ಅಥವಾ ಉತ್ಸವಗಳು ನಡೆಯುವಾಗ ಮಧ್ಯೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು ಅಥವಾ ವಿಗ್ರಹಗಳ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು ಕೂಡ ದೊಡ್ಡ ವಿವಾದವಾಯಿತು.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಭೂತಾನ್ ಎಂಬ ಸುಂದರ ತಾಣ: ಲಿಂಡಾ ಲೀಮಿಂಗ್ ಕಂಡ ಸುಖದ ಹಾದಿಯ ಪಯಣ

ಸ್ಥಳೀಯರ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬಾಲಿ ಸರಕಾರವು ಈಗ ಸಮರ ಸಾರಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರವಾಸಿಗ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಕೈಪಿಡಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಏನು ಮಾಡಬಾರದು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿಯಮಗಳಿವೆ. ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವಾಗ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಪು ಧರಿಸುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವ, ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಅಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುವ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾನೂನನ್ನು ಗೌರವಿಸದ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಬಂಧಿಸಿ, ಅವರ ವೀಸಾವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿ ದೇಶದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅಂಥವರನ್ನು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಬರದಂತೆ 'ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಲಿಸ್ಟ್'ಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಒಂದು ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಮುಖ್ಯವಾದರೂ, ಅದು ಆ ನೆಲದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಬಾಲಿ ಸರಕಾರವು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಬಂದು ಅಲ್ಲಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ಕೇವಲ ನಿಯಮವಲ್ಲ, ಅದು ಕನಿಷ್ಠ ಸೌಜನ್ಯವೂ ಹೌದು. ಬಾಲಿಯ ಪಾವಿತ್ರ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಈ ಕಠಿಣ ಕ್ರಮಗಳು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿವೆ.

ಹಾಗೆಯೇ, ತನ್ನ ಕಾಲುವೆಗಳು ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಇಟಲಿಯ ವೆನಿಸ್ ನಗರದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯು ಇಂದು ಆ ನಗರಕ್ಕೆ ಶಾಪವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಸುಮಾರು ಐವತ್ತು ಸಾವಿರ ಖಾಯಂ ನಿವಾಸಿಗಳಿರುವ ಈ ನಗರಕ್ಕೆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಲಗ್ಗೆ ಇಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ನಗರದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳು ಕುಸಿಯುತ್ತಿದ್ದು, ಸ್ಥಳೀಯರ ಜೀವನ ದುಸ್ತರವಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಸಂಖ್ಯೆ ಮಿತಿಮೀರಿದಾಗ ಅವರ ವರ್ತನೆಯೂ ನಿಯಂತ್ರಣ ತಪ್ಪಿ, ಇದು ಸ್ಥಳೀಯರ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ನಗರದ ಪವಿತ್ರ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸೇತುವೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಪಿಕ್‌ನಿಕ್ ಮಾಡುವುದು, ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲೇ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಿ ಕಸ ಎಸೆಯುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ವೆನಿಸ್‌ನ ಕಾಲುವೆಗಳು ನಗರದ ಸಂಚಾರ ಮಾರ್ಗಗಳಿದ್ದಂತೆ.

ಆದರೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಇವುಗಳನ್ನು ಈಜುಕೊಳಗಳಂತೆ ಭಾವಿಸಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅಸಭ್ಯವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವುದು ಸ್ಥಳೀಯರ ಅಸಹನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ತೀವ್ರಗೊಂಡ ಜನದಟ್ಟಣೆ ಮತ್ತು ಜೀವನ ವೆಚ್ಚ ಏರಿಕೆಯಿಂದ ಬೇಸತ್ತ ಸ್ಥಳೀಯರು, 'ಪ್ರವಾಸಿಗರೇ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ' ಎಂಬ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಬೀದಿಗಿಳಿದರು. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ನಗರದ ಆತ್ಮವನ್ನೇ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ಪ್ರಬಲ ವಾದವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಹತೋಟಿಗೆ ತರಲು ವೆನಿಸ್ ಆಡಳಿತವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನಗರ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸುವ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟು ಕ್ರಮವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು. 'ನಗರವು ಬದುಕುಳಿಯಬೇಕಾದರೆ, ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಅತಿಥಿಗಳಂತೆ ವರ್ತಿಸಬೇಕು, ಮಾಲೀಕರಂತಲ್ಲ' ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ವೆನಿಸ್ ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿಗೆ ನೀಡಿದೆ.

ಸ್ಪೇನ್‌ನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಜಧಾನಿ ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ನಡುವೆ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಸಂಘರ್ಷವು ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪ ಪಡೆದಿದೆ. ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾ ನಗರವು ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಕಾಣದಂಥ ಭೀಕರ ಬರಗಾಲವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮತ್ತು ಐಷಾರಾಮಿ ಹೊಟೇಲ್‌ಗಳು ಬಳಸುವ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣವು ಸ್ಥಳೀಯರ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾ ನಿವಾಸಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ 100 ರಿಂದ 105 ಲೀಟರ್ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಿದರೆ, ಪಂಚತಾರಾ ಹೊಟೇಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವ ಒಬ್ಬ ಪ್ರವಾಸಿಗ ದಿನಕ್ಕೆ ಅಂದಾಜು 500 ಲೀಟರ್‌ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ನೀರನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾನೆ. ಅಂದರೆ ಸ್ಥಳೀಯರಿಗಿಂತ ಸುಮಾರು 5 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ನೀರು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗಾಗಿ ವ್ಯಯವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹೊಟೇಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿರುವ ಬೃಹತ್ ಈಜುಕೊಳಗಳು, ಸ್ಪಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ಪ್ರತಿದಿನದ ಬೆಡ್‌ಶೀಟ್ ಮತ್ತು ಟವೆಲ್‌ಗಳ ತೊಳೆಯುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಐಷಾರಾಮಿ ಶವರ್‌ಗಳು ಈ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಳಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಈ ಅಸಮಾನತೆಯು ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾದಲ್ಲಿ 'ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ವಿರೋಧಿ' ಭಾವನೆಯನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿದೆ. ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾದ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯು ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಗಂಟೆಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಬೆಳೆದಂತೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಮನೋಭಾವ ಮತ್ತು ವರ್ತನೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯರು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಬರಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಹೊಸಬರ ಭೇಟಿಯಿಂದ ಕುತೂಹಲ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಲಾಭದ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು 'ಅತಿಥಿ'ಗಳಾಗಿ ದೇವರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ, ಅದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೀವನದ ಭಾಗವಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ 'ಆದಾಯದ ಮೂಲ' ಅಥವಾ 'ಗ್ರಾಹಕ'ರೆಂದು ನೋಡಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸೌಜನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ವ್ಯಾಪಾರವೇ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಜಾಮ್, ನೀರಿನ ಕೊರತೆ, ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ), ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲಿ ಕಿರಿಕಿರಿ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿತನಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಂತಿಮ ಹಂತ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಶತ್ರುಗಳಂತೆ ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾ ಅಥವಾ ವೆನಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದಂತೆ 'Tourists Go Home' ಎಂಬ ಘೋಷಣೆಗಳು ಮೊಳಗುತ್ತವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಆಕ್ರೋಶ ಬಹಿರಂಗ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ರೂಪ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಜೀವನಶೈಲಿ ಅಥವಾ ವಸ್ತ್ರಸಂಹಿತೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದಾಗ ಘರ್ಷಣೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಐಷಾರಾಮಿ ರೆಸಾರ್ಟ್‌ಗಳಿದ್ದರೂ ಸ್ಥಳೀಯರ ಬದುಕು ಸುಧಾರಿಸದಿದ್ದಾಗ ಅಸೂಯೆ ಮತ್ತು ಆಕ್ರೋಶ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಕಸದ ಸಮಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ತಾಣಗಳ ನಾಶ ಸ್ಥಳೀಯರನ್ನು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ವಿರೋಧಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಯಶಸ್ಸು ಕೇವಲ ಬರುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿಲ್ಲ, ಅದು ಸ್ಥಳೀಯರ ಸಹನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. 'ನಾನು ಹಣ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ, ನಾನು ಹೇಗಾದರೂ ವರ್ತಿಸಲು ಸ್ವತಂತ್ರ' ಎಂಬ ಅಹಂಕಾರದ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಬಗ್ಗೆ ಗೌರವದ ಬದಲು ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಅಸಹನೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಘರ್ಷಣೆಯ ಮೊದಲ ಕಿಡಿ ಹೊತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವುದು ವೇಷಭೂಷಣದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ. ಪ್ರತಿ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಉಡುಗೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿರುತ್ತದೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಬೌದ್ಧ ಮಂದಿರಗಳು, ವ್ಯಾಟಿಕನ್ ಸಿಟಿಯ ಚರ್ಚ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಭಾರತದ ಪವಿತ್ರ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವಾಗ ಪಾಲಿಸಬೇಕಾದ ಕನಿಷ್ಠ ಶಿಸ್ತನ್ನು ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಗಾಳಿಗೆ ತೂರುತ್ತಾರೆ. ತಮಗೆ ಸರಿ ಅನಿಸಿದ್ದನ್ನು ಧರಿಸಿ ಪವಿತ್ರ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು ಸ್ಥಳೀಯರ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಬಟ್ಟೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ, ಆ ಜಾಗದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪಾವಿತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ಗೌರವದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಹೌದು.

ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ 'ಭಾಷಾ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ'ಯ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಪ್ರವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೆಡಿಸುತ್ತಿದೆ. ಶ್ರೀಮಂತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಕೆಲವು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಮಾತೃಭಾಷೆಯನ್ನೇ ಜಾಗತಿಕ ಮಾನದಂಡವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಸ್ಥಳೀಯರೂ ಅದನ್ನೇ ಮಾತನಾಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಒಂದು ರೀತಿಯ 'ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ' ನಡೆಯೇ. ಸ್ಥಳೀಯರು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ಅವರ ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಅಥವಾ ವ್ಯಾಕರಣದ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಅಪಹಾಸ್ಯ ಮಾಡುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ನಡವಳಿಕೆ. ಇದು ಸ್ಥಳೀಯರ ಆತ್ಮಗೌರವಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗದ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಟೀಕಿಸುವುದು ಅಥವಾ ತುಚ್ಛವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವುದು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಸಂಸ್ಕಾರದ ಅಧಃಪತನವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿರುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯರು ಇಂಥ ಅವಮಾನಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದಾಗ, ಅದು ಒಳಗೊಳಗೇ ಆಕ್ರೋಶವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.

ಇಂದಿನ 'ಇನ್‌ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್' ಯುಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರವಾಸಿಯೂ ಒಬ್ಬ ಫೊಟೋಗ್ರಾಫರ್ ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ, ಒಂದು ಸುಂದರ ಫೊಟೋ ಸೆರೆ ಹಿಡಿಯುವ ಭರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯರ ಖಾಸಗಿ ಬದುಕನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸುವುದು ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಅವರ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೇ ಅವರ ಮುಖಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಇಡುವುದು, ಅವರ ಮನೆಗಳೊಳಗೆ ಇಣುಕುವುದು ಅಥವಾ ಅವರ ದೈನಂದಿನ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು 'ಎಕ್ಸೋಟಿಕ್' ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸುವುದು ಅಮಾನವೀಯ. ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ತಾವು ಕೇವಲ ಪ್ರವಾಸಿಗರ 'ಪ್ರದರ್ಶನದ ವಸ್ತು'ಗಳಾಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಬಂದಾಗ ಆಕ್ರೋಶ ಹುಟ್ಟುವುದು ಸಹಜ.

ಪ್ರವಾಸಿಗರ 'ಧಾರಾಳಿ ಗುಣ' ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಬೀರುವ ವಿಷಮ ಪರಿಣಾಮ 'ಪ್ರವಾಸಿ ಪ್ರೇರಿತ ಹಣದುಬ್ಬರ'ಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ವಸ್ತುಗಳ ನಿಜವಾದ ಬೆಲೆ ತಿಳಿಯದೇ ಅತಿಯಾದ ಹಣ ನೀಡುವುದು ಅಥವಾ ಔದಾರ್ಯದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ 'ಟಿಪ್ಸ್' ನೀಡುವುದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬೆಲೆಗಿಂತ 'ಪ್ರವಾಸಿ ಬೆಲೆ'ಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡತೊಡಗಿದಾಗ, ದೈನಂದಿನ ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳಾದ ತರಕಾರಿ, ಹಾಲು ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ದರಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳ ಕೈಗೆಟುಕದಂತಾಗುತ್ತವೆ. ಇದು ಸ್ಥಳೀಯರ ಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕುಂದಿಸಿ, ಅವರನ್ನು ಸ್ವಂತ ಊರಿನಲ್ಲೇ ಪರಕೀಯರನ್ನಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಐಷಾರಾಮಿ ಜೀವನಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಹಣದ ಅಬ್ಬರವನ್ನು ದಿನಾಲು ನೋಡುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಯುವಜನತೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೀಳರಿಮೆ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ನೀಡುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಲಾಭದಂತೆ ಕಂಡರೂ, ಅದು ದೀರ್ಘಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆ ಊರಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕೆಡಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು 'ಗೌರವ'ದ ಮೇಲೆ ನಡೆಯಬೇಕೇ ಹೊರತು 'ಪ್ರದರ್ಶನ'ದ ಮೇಲಲ್ಲ.

ಪ್ರವಾಸಿಗರು ತಮ್ಮ ದೇಶದ ಮುಕ್ತ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಆಲಿಂಗನ, ಚುಂಬನದಂಥ ಅನ್ಯೋನ್ಯತೆ ಅಥವಾ ಅರೆಬರೆ ಉಡುಪು) ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಊರು ಅಥವಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದಾಗ, ಅದು ಅಲ್ಲಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಅಲುಗಾಡಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಹಿರಿಯರು ಇದನ್ನು ತಮ್ಮ ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಬೀರುವ 'ಕೆಟ್ಟ ಪ್ರಭಾವ' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಕೇವಲ ನಡವಳಿಕೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಆ ನೆಲದ ನೈತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಎದುರಾದ ಸವಾಲು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳನ್ನು 'ಹಳಬರ ಆಚರಣೆ' ಎಂದು ಹೀಯಾಳಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವುದು ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಆತಂಕ ಮತ್ತು ಆಕ್ರೋಶವನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು 'ಅತಿಥಿ'ಗಳ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಸಿ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಭ್ರಷ್ಟಗೊಳಿಸುವ 'ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ'ಗಳಂತೆ ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಘರ್ಷಣೆಯು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಮೇಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಆ ಊರಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಶಾಂತಿಯ ಮೇಲೂ ಕಪ್ಪು ನೆರಳು ಬೀರುತ್ತದೆ. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬೆಸೆಯುವ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಬೇಕೇ ಹೊರತು, ಮತ್ತೊಂದು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಕೀಳಾಗಿ ನೋಡುವ ವೇದಿಕೆಯಾಗಬಾರದು.

ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಅಂತಿಮ ಉದ್ದೇಶವು ಕೇವಲ ಭೌಗೋಳಿಕ ದೂರವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸುವುದಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಭಿನ್ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ದೂರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು. ಒಬ್ಬ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾನು ನೀಡುವ ಹಣಕ್ಕೆ ಸಿಗುವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಕೇವಲ 'ಗ್ರಾಹಕ'ನಾಗಿ ಉಳಿಯಬಾರದು. ಬದಲಾಗಿ ಆ ನೆಲದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ 'ರಾಯಭಾರಿ'ಯಾಗಬೇಕು. ಯಾವಾಗ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ತಮ್ಮ ಭಾಷೆ, ಹಣ ಅಥವಾ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು ಸ್ಥಳೀಯರ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಾರೋ, ಆಗ ಆ ಪ್ರವಾಸವು ಕೇವಲ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳ ಭೇಟಿಯಾಗದೇ ಒಂದು 'ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅನುಭವ'ವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಕ್ತ ಮನಸಿನಿಂದ ಹೊಸ ಜಾಗಗಳನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಂದರೆ ಅಲ್ಲಿನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅಲ್ಲಿನ ಜನರ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವುದು ಕೂಡ ಹೌದು. ಬಾಲಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾವರೆಗೆ ಇಂದು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಗೆ ಮದ್ದು ಕೇವಲ ಕಾನೂನುಗಳಲ್ಲ, ಅದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರವಾಸಿಯ ಒಳಗಿನ ಸಂವೇದನೆ. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಜಾಗತಿಕ ಶಾಂತಿಯ ಸಾಧನವಾಗಬೇಕಾದರೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರು 'ಅತಿಥಿ'ಗಳಾಗಿ ಬಂದು 'ಮಿತ್ರ'ರಾಗಿ ಮರಳಬೇಕು.

ಪ್ರವಾಸಿಗರು ನೀಡುವ ಹಣವು ಕೇವಲ 'ಸೇವೆಯ ವಿನಿಮಯ'ವೇ ಹೊರತು ಅದು ಆ ನೆಲದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ನಡೆಸುವ 'ಆಕ್ರಮಣ'ವಲ್ಲ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಪಾವತಿಸುವ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಅಥವಾ ಪ್ರವೇಶ ಶುಲ್ಕಗಳು ಅವರಿಗೆ ಕೇವಲ ಭೌತಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು (ಉತ್ತಮ ಹೊಟೇಲ್, ಸುಗಮ ಪ್ರಯಾಣ, ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆ) ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಹಣ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯರ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೀಯಾಳಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಅವರ ಆತ್ಮಗೌರವಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುವುದು ಮಾನವೀಯತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಅಪರಾಧ. ನಿಜವಾದ ಪ್ರವಾಸಿಗ ತಾನು ನೀಡುವ ಹಣದ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕಿಂತ, ತಾನು ಪಡೆಯುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೌಲ್ಯ ದೊಡ್ಡದೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ.

ನಾವು ಒಂದು ಜಾಗದಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗುವಾಗ ಕೇವಲ ಸುಂದರ ಫೊಟೋಗಳನ್ನು ತರುತ್ತಿದ್ದೇವೋ ಅಥವಾ ಅಲ್ಲಿನ ಜನರ ಶಾಪವನ್ನು ಹೊತ್ತು ತರುತ್ತಿದ್ದೇವೋ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರವಾಸಿಯೂ ತನಗೆ ತಾನೇ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ. ನಮಗಿಷ್ಟ ಬಂದಂತೆ ವರ್ತಿಸಲು ನಮ್ಮ ಮನೆಯಿದೆ, ಆದರೆ ಜಗತ್ತು ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲ. ನಾವು ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿಥಿಗಳು ಎಂಬ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬೆಸೆಯುವ ಬದಲು ಅವುಗಳನ್ನು ಸುಡುವ ಬೆಂಕಿಯಾಗಲಿದೆ.