ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಶಾಪವಾದ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಕ್ರಮಗಳು!

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಾನು ಊಟಿಯಿಂದ ಮಧುಮಲೈಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಕಲಹಟ್ಟಿ ಘಾಟ್ ರಸ್ತೆ ಮೂಲಕ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಆ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯರ ಹೊರತಾಗಿ ಬೇರೆ ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಇಲ್ಲವೆಂದು ಪೊಲೀಸರು ತಡೆದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಅವರು ನೀಡಿದ ಕಾರಣ ಬಹಳ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಆ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯರ ಹೊರತಾಗಿ ಬೇರೆಯವರು ಸಂಚರಿಸಿದರೆ, ವಾಹನ ಅಪಘಾತಕ್ಕೀಡಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಜಾಸ್ತಿ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪೊಲೀಸರು ತಿಳಿಸಿದರು. ಅವರ ಜತೆ ವಾದ ಮಾಡಿ, ಅವರ ಮನಪರಿವರ್ತನೆ ಮಾಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಮನವರಿಕೆ ಆಯಿತು. ಆದರೆ ಪರಿಚಿತ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬರು ಆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದರಿಂದ, ಅವರು ನಮಗೆ ಆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹೋಗಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಗೋಡೆಗಳೇ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿರುವ ಲೀಡೆನ್ ನಗರದಲ್ಲೊಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಾವ್ಯಯಾನ

ಊಟಿಯಿಂದ ಕೇವಲ ಕೆಲವು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಕಲಹಟ್ಟಿ ಘಾಟ್ ರಸ್ತೆಯು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಹಸಮಯ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ಘಾಟ್ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಈ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಮೂವತ್ತೇಳು ಕಡಿದಾದ (ಹೇರ್ ಪಿನ್ ಬೆಂಡ್ಸ್ )ತಿರುವುಗಳಿವೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಸದಾ ಮಂಜಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗದ ಅನುಭವ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ತಂಗಾಳಿ, ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡು ಮತ್ತು ಮಂಜಿನ ಮುಸುಕು ಯಾವುದೇ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಕ್ಕೆ ಸರಿಸಮಾನವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಇದೇ ಸೌಂದರ್ಯ ಇಂದು ಶಾಪವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿರುವುದು ವಿಷಾದನೀಯ. ಮದ್ರಾಸ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಈ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹೊರಗಿನ ವಾಹನಗಳ ಸಂಚಾರವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲು ನೀಡಿದ ಆದೇಶವು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡ ಪೆಟ್ಟು ನೀಡಿದೆ. ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ಸರಣಿ ಅಪಘಾತಗಳು. ಈ ರಸ್ತೆಯ ಇಳಿಜಾರು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿದಾಗಿದ್ದು, ಸರಿಯಾದ ಅನುಭವವಿಲ್ಲದ ಚಾಲಕರು ಬ್ರೇಕ್ ವೈಫಲ್ಯ ಅಥವಾ ನಿಯಂತ್ರಣ ತಪ್ಪಿ ಪ್ರಪಾತಕ್ಕೆ ಬೀಳುವ ಘಟನೆಗಳು ಸಂಭವಿಸಿವೆ. ಸಾವು-ನೋವುಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಸರಕಾರದ ಆದ್ಯತೆಯಾದರೂ, ಸಂಚಾರವನ್ನೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬಂದ್ ಮಾಡುವುದು ವಿಪರ್ಯಾಸವೇ ಸರಿ. ಇದು ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ‘ನೆಗಡಿ ಬಂದರೆ ಮೂಗನ್ನೇ ಕತ್ತರಿಸಿದಂತೆ’ ಆಗಿದೆ.

ಅಪಘಾತಗಳಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ರಸ್ತೆಯನ್ನೇ ಮುಚ್ಚುವುದು ಸಮಂಜಸ ಅಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಈ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿಸುವುದು ಸರಕಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ. ಮೂವತ್ತೇಳು ತಿರುವುಗಳಿರುವ ಈ 25 ಕಿಮೀ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ 'ಪ್ರವಾಸಿ ಕಾರಿಡಾರ್' ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಬದಲು, ಅಲ್ಲಿನ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ತಡೆ ಹಾಕಿರುವುದು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಇಂಥ ಕಡಿದಾದ ಘಾಟ್ ರಸ್ತೆಗಳಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಅಥವಾ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದಂಥ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಪಾಯಕಾರಿ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ಬದಲು, ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ. ಕಲಹಟ್ಟಿ ಘಾಟ್‌ನಲ್ಲೂ ಸಹ ಅನುಭವವಿರುವ ಚಾಲಕರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದು, ವಾಹನಗಳ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಬಸ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ತಾಣವನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿರಿಸಬಹುದಿತ್ತು.

ಈ ಮಾರ್ಗವು ಕೇವಲ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ಆಗರ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಆನೆಗಳು, ಕಾಟಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಪಕ್ಷಿ ಸಂಕುಲಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದೆಂದರೆ ಕೇವಲ ರಸ್ತೆ ಮಾಡುವುದಲ್ಲ, ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗದಂತೆ ವೀಕ್ಷಣಾ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು (Viewpoints) ನಿರ್ಮಿಸುವುದು, ವಾಹನ ನಿಲುಗಡೆಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಜಾಗ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವುದಾಗಿದೆ. ಇಂಥ ಕ್ರಮಗಳಿಂದ ಈ ಮಾರ್ಗವು ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಭೂಪಟದಲ್ಲಿ ಮಿಂಚುತ್ತಿತ್ತು. ದಟ್ಟ ಮಂಜು ಮುಸುಕಿದ ಕಲಹಟ್ಟಿಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಅನುಭವವೇ ಬೇರೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಿರುವಿನಲ್ಲೂ ಹೊಸದೊಂದು ಲೋಕ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈಗ ಹೊರಗಿನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯದ ವಾಹನಗಳು ಈ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವುದು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿದೆ. ಕೇವಲ ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಈ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ವಂಚಿತರಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸರಕಾರವು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಈ ರಸ್ತೆಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಕುರಿತು ಭರವಸೆ ನೀಡಿ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಕೈ ಹಾಕಬೇಕಿತ್ತು.

ಒಂದು ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡುವುದು ಸುಲಭ, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದು ಕಷ್ಟ. ಕಲಹಟ್ಟಿ ಘಾಟ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಅಪಘಾತಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಬ್ರೇಕ್ ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳು (Arrestor beds), ಸುಧಾರಿತ ಸಿಗ್ನಲಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ತಡೆಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವಂಥ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದಿತ್ತು. ಇವುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ರಸ್ತೆಯನ್ನೇ ನಿರುಪಯುಕ್ತಗೊಳಿಸುವುದು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವಿವೇಕದ ನಿರ್ಧಾರ. ಇದರಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಬದುಕೂ ಕಸಿದುಕೊಂಡಂತಾಗಿದೆ. ಇಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ರೂಪಿಸಿದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಹಾಳುಗೆಡವಿದಂತೆ. ಊಟಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಜನದಟ್ಟಣೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಕಲಹಟ್ಟಿಯಂಥ ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಸುಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರೆ, ಊಟಿಯ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡವೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು 25 ಕಿಮೀ ಈ ಸುಂದರ ಪಥವನ್ನು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ‘ಡ್ರೀಮ್ ಡ್ರೈವ್’ ಆಗಿ ಮಾಡುವುದು ಇಂದಿನ ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯ. ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಮಾನವನ ಸುರಕ್ಷತೆ ಎರಡನ್ನೂ ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಯೋಜನೆಗಳು ಬೇಕೇ ಹೊರತು, ಈ ರೀತಿಯ ಆತುರದ, ಅವಿವೇಕದ ತೀರ್ಮಾನವಲ್ಲ.

ಕಲಹಟ್ಟಿಯ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಬರುವ ಸಾವಿರಾರು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ನಿರಾಸೆಯಿಂದ ವಾಪಸ್ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸರಕಾರವು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶವನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಮನವಿ ಮಾಡಬೇಕು. ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿ, ಅಪಘಾತ ವಲಯಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದರೆ, ಕಲಹಟ್ಟಿ ಘಾಟ್ ಮತ್ತೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ನೆಚ್ಚಿನ ತಾಣವಾಗುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಕೇವಲ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೇ, ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯೂ ಆಗಿರಬೇಕು. ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಮುಕ್ತ ವಲಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವಂಥ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ, ಅಪಘಾತವೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಾಲಿನ್ಯವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂಥ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯ ಚಿಂತನೆಗಳ ಕೊರತೆ ಇಂದು ನಮಗೆ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತಿದೆ.

ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಭಯದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಮುಚ್ಚುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಅವಕಾಶಗಳನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಆಡಳಿತ. ಕಲಹಟ್ಟಿ ಘಾಟ್ ರಸ್ತೆಯ ಮೂವತ್ತೇಳು ತಿರುವುಗಳು ಸಾವಿನ ಬಾಗಿಲಾಗಬಾರದು, ಬದಲಾಗಿ ಅವು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುವ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಾಗಬೇಕು. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಒತ್ತಾಯ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕಿದೆ.

ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಹಣ ಗಳಿಸುವ ಮಾರ್ಗವಲ್ಲ, ಅದು ಒಂದು ನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವ ವೇದಿಕೆ. ಕಲಹಟ್ಟಿಯ ಅರಣ್ಯ ಮಾರ್ಗವು ಮತ್ತೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಪಾಲಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿ, ಆ ಮಂಜಿನ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವಂತಾಗಬೇಕು. ಇರುವುದನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡದೇ, ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ಉತ್ತಮಪಡಿಸಬಹುದು ಎಂಬತ್ತ ನಾವು ಗಮನ ಹರಿಸಬೇಕಿದೆ.

ಕಲಹಟ್ಟಿ ಘಾಟ್ ರಸ್ತೆಯ ತಿರುವುಗಳು ವಾಹನ ಚಾಲಕನ ಪಾಲಿಗೆ ಅಗ್ನಿಪರೀಕ್ಷೆಯಂತಿದ್ದರೂ, ಒಬ್ಬ ಪ್ರವಾಸಿಗನಿಗೆ ಅವು ರೋಮಾಂಚನಕಾರಿ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಿರುವಿನಲ್ಲೂ ಕಾಡಿನ ಸಾಂದ್ರತೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಣಹವೆ ಇದ್ದರೆ, ಮೇಲೆ ಏರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ತಂಪಾದ ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಮಂಜು ಮೈ ಸೋಕುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಅಪರೂಪದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಅಪಘಾತದ ನೆಪವೊಡ್ಡಿ ಮುಚ್ಚುವುದು ಸರಕಾರದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವೈಫಲ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ರಸ್ತೆಯನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಮರುವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವ ಬದಲು, ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧ ಹೇರುವುದು ಅತಿ ಸುಲಭದ ಆದರೆ ಅತ್ಯಂತ ಅವಿವೇಕದ ದಾರಿ. ಅಪಘಾತಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ 'ಎಸ್ಕೇಪ್ ರಾಂಪ್' (Escape Ramp) ಅಥವಾ 'ಅರೆಸ್ಟರ್ ಬೆಡ್' ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಬ್ರೇಕ್ ಫೇಲ್ ಆದ ವಾಹನಗಳು ಪ್ರಪಾತಕ್ಕೆ ಬೀಳುವ ಬದಲು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಲು ಮರಳಿನ ಹಾಸುಗಳನ್ನು ರಸ್ತೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ರಸ್ತೆಯನ್ನೇ ಬಂದ್ ಮಾಡುವುದು ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಹೋಂಸ್ಟೇಗಳು, ರೆಸಾರ್ಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳ ಬದುಕನ್ನು ಬೀದಿಗೆ ತಂದಿದೆ. ಕಲಹಟ್ಟಿ ಎಂಬ ಸುಂದರ ಹಳ್ಳಿಯು ಇಂದು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಲ್ಲದೆ ಕಳೆಗುಂದುತ್ತಿದೆ.

ಒಂದು ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ನಮ್ಮ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಯವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ 25 ಕಿಮೀ ಹಾದಿಯನ್ನು 'ಸೈಲೆಂಟ್ ಜೋನ್' ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಶಬ್ದವಿಲ್ಲದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯ ವತಿಯಿಂದ ವಿಶೇಷ ಬಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ್ದರೆ, ಪರಿಸರವೂ ಉಳಿಯುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅಪಘಾತಗಳೂ ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಇರುವುದನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡುವುದು ನಮ್ಮ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಜಾಯಮಾನವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಮದ್ರಾಸ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಆದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸರಕಾರ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದೆ ಮಂಡಿಸಬೇಕಿದೆ. ಕಲಹಟ್ಟಿಯ ಮಂಜು ಮುಸುಕಿದ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಮಾರ್ಗವು ಮತ್ತೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಹರ್ಷೋದ್ಗಾರಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಬೇಕಿದೆ. ಸಾವು-ನೋವುಗಳು ಸಂಭವಿಸದಂತೆ ಎಚ್ಚರ ವಹಿಸುವುದು ಎಷ್ಟು ಮುಖ್ಯವೋ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಜನರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವುದು ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ. ‘ನಿಷೇಧ’ ಎನ್ನುವುದು ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ, ‘ನಿರ್ವಹಣೆ’ ಎನ್ನುವುದು ಮಾತ್ರ ನಿಜವಾದ ಪರಿಹಾರ.

ಈ ಮಾತು ಹೇಳುವಾಗ, ಹುಲಿ ದಾಳಿಯಿಂದ ಮನುಷ್ಯರು ಸತ್ತ ಪ್ರಕರಣ ವರದಿಯಾದಾಗ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರದ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಏಕಾಏಕಿ ಹುಲಿ ಸಫಾರಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದ ಮೂರ್ಖತನದ ನಿರ್ಧಾರ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿವೆ. ಸಫಾರಿಯ ಮೂಲಕ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ನೋಡುವುದು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಪಾಲಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಆದರೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ಹುಲಿ ದಾಳಿಯ ಘಟನೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸಫಾರಿಯನ್ನೇ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದ ನಿರ್ಧಾರವು ಅವಿವೇಕತನದ ಪರಮಾವಧಿ. ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಅಹಿತಕರ ಘಟನೆ ನಡೆದಾಗ ಆ ಘಟನೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಲೋಪದೋಷಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಬೇಕೇ ಹೊರತು, ಇಡೀ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನೇ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಪ್ರಗತಿಪರ ಲಕ್ಷಣವಲ್ಲ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಾವಿರಾರು ವಿದೇಶಿ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ತಮ್ಮ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದ್ದರಿಂದ ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಮೇಲೆ ಬಹುದೊಡ್ಡ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು.

ಒಂದು ಸಫಾರಿ ಅಥವಾ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣದ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಬೃಹತ್ 'ಇಕೋ ಸಿಸ್ಟಮ್' ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಪ್ರವಾಸಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಳು, ಚಾಲಕರು, ಸ್ಥಳೀಯ ಹೊಟೇಲ್‌ಗಳು, ಹೋಮ್‌ಸ್ಟೇಗಳು, ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು, ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಯುವವರು, ಹಣ್ಣು- ಮೊಟ್ಟೆ ಪೂರೈಕೆದಾರರು, ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಇದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ದಿಢೀರ್ ನಿಷೇಧದಿಂದಾಗಿ ಈ ಇಡೀ ಸರಪಳಿ ತುಂಡಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಕಟ್ಟಿಬೆಳೆಸಿದ ಈ ಪ್ರವಾಸಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವು ಒಂದೇ ಒಂದು ಆದೇಶದಿಂದಾಗಿ ಧೂಳೀಪಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಹಣಕಾಸಿನ ನಷ್ಟವಲ್ಲ, ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಗೂ ಧಕ್ಕೆ ತರುತ್ತದೆ.

ಸಫಾರಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಮಗೆ ಗೌರವ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಮನುಷ್ಯರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಖಚಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕಾಡಿನೊಳಗೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವುದು ಅವುಗಳ ಸಹಜ ಗುಣ. ಆದರೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೊರೆ ಹೋಗಬೇಕಿತ್ತು. ವಾಹನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು, ಸಫಾರಿ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸುರಕ್ಷಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲು, ದಾರಿ ಮುಚ್ಚುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಸುಲಭದ ಮತ್ತು ಸೋಮಾರಿತನದ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿದೆ. ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮೊದಲೇ ಯೋಜಿಸಿ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತವನ್ನು ವ್ಯಯಿಸಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಹಠಾತ್ ಬುಕಿಂಗ್ ರದ್ದತಿಯಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಹಣಕಾಸಿನ ನಷ್ಟದ ಜತೆಗೆ ಮಾನಸಿಕ ಕಿರಿಕಿರಿಯೂ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ‘ಕರ್ನಾಟಕವು ಅಸುರಕ್ಷಿತ’ ಅಥವಾ ‘ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯ ನಾಡು’ ಎಂಬ ಕೆಟ್ಟ ಸಂದೇಶವನ್ನು ರವಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ತರುವ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವಾಗಿದ್ದು, ಇಂಥ ಅದಕ್ಷ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಆರ್ಥಿಕ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಕೊಡಲಿ ಪೆಟ್ಟು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಒಮ್ಮೆ ಹಾಳಾದ ಇಮೇಜ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕಟ್ಟಲು ದಶಕಗಳೇ ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ.

ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಅನೇಕ ಕಾಡಿನ ಅಂಚಿನ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಸಫಾರಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಭಾಗಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ ಸಿಗುತ್ತಿದ್ದ ಆದಾಯ ನಿಂತು ಹೋದರೆ, ಅವರು ಅರಣ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಬೇಟೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾಗುವ ಅಪಾಯವಿರುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ಸಫಾರಿ ನಿಷೇಧವು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಅರಣ್ಯದ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಅರಣ್ಯದ ಕಾವಲುಗಾರನಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು, ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಸಂಚಾರವಿರುವ ಕಡೆ ಕಾಡುಗಳ್ಳರ ಉಪಟಳವೂ ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶ. ಹುಲಿ ದಾಳಿಯಾದಾಗ ಆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹುಲಿಯ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಆ ವಲಯದಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸುವುದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ರಮ. ಆದರೆ ಇಡೀ ಸಫಾರಿಯನ್ನೇ ಬಂದ್ ಮಾಡುವುದು ‘ರೋಗಕ್ಕಿಂತ ಮದ್ದು ಭೀಕರ’ ಎಂಬಂತಾಗಿದೆ. ಸಫಾರಿ ವಾಹನಗಳು ಮುಚ್ಚಿದ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿರಬೇಕು ಎಂಬ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಬಹುದಿತ್ತು. ಇಂಥ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನ ತಜ್ಞರು, ಪರಿಸರವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಉದ್ಯಮಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ಏಕಪಕ್ಷೀಯ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಪೆಟ್ರಾ : ಮರಳುಗಾಡಿನ ಮಹಾಶಿಲ್ಪ, ಕಾಲದ ಪದರದೊಳಗೆ ಇತಿಹಾಸದ ಸಲ್ಲಾಪ

ಈಗಾಗಲೇ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುವ ಪ್ರವಾಸಿ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಲಕ್ಷಾಂತರ ರುಪಾಯಿಗಳ ಹೂಡಿಕೆಯಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಾಹನ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೊಠಡಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನೌಕರನಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು ಸಮಯ ಮತ್ತು ಹಣ ವ್ಯಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನಿಷೇಧದಿಂದಾಗಿ ಇದೆಲ್ಲವೂ ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಉದ್ಯೋಗ ನಷ್ಟ ಉಂಟಾಗಿ ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬಗಳು ಬೀದಿಗೆ ಬರುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸರಕಾರವು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಮತ್ತು ದೂರದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಜಾಗುತ್ತದೆ. ಇತರ ದೇಶಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಹುಲಿಗಳ ಸಫಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅವರು ಸುರಕ್ಷತಾ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್‌ಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಮಗೂ ಅಂಥ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಸ್ತು ಬೇಕಿದೆ.

ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ, ಆದರೆ ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಸುಲಭ ಎಂಬ ಧೋರಣೆ ಅಧಿಕಾರಿ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮನೆಮಾಡಿದೆ. ಇನ್ನಾದರೂ ಇಂಥ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನ ಹತ್ತು ಬಾರಿ ಯೋಚಿಸಬೇಕು. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಆಟವಲ್ಲ, ಅದು ನಾಡಿನ ಜೀವನಾಡಿ. ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಜತೆಗೆ ಅದರ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ತೋರಿಸುವ ಕಲೆಯನ್ನೂ ನಾವು ಕಲಿಯಬೇಕಿದೆ. ಹುಲಿ ದಾಳಿಯ ಭಯವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಸುರಕ್ಷಿತ ಸಫಾರಿ ವಾಹನಗಳನ್ನೇ ಬಳಸುವುದು ಸಫಾರಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತಮ ಆಯ್ಕೆ. ಹಾಳಾದ ಪ್ರವಾಸಿ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹಳಿಗೆ ತರುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯ ಪುನರ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸರಕಾರ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು ಇಂಥ ಅವಿವೇಕದ ನಿರ್ಧಾರಗಳಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವಂತಾಗಲಿ.