ಸ್ಯಮಂತಕ ಮಣಿಯ ಕಥೆ

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ 'ಸ್ಯಮಂತಕ ಮಣಿ'ಯ ಕಥೆಯು ಪ್ರಮುಖವಾದುದು. ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಮಣಿಯ ಕಥೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ದ್ವಾರಕೆಯಿಂದ ದಟ್ಟವಾದ ಅರಣ್ಯಗಳವರೆಗೆ ಸಾಗುವ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಸಾಹಸಮಯ ಪಯಣವೂ ಹೌದು.

ಈ ಕಥೆಯು ಸೂರ್ಯದೇವನ ಪರಮ ಭಕ್ತನಾದ ಸತ್ರಾಜಿತನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಸತ್ರಾಜಿತನ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿದ ಸೂರ್ಯದೇವನು, ಸೂರ್ಯನಷ್ಟೇ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ ದಿವ್ಯ 'ಸ್ಯಮಂತಕ ಮಣಿ'ಯನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದನು. ಈ ಮಣಿಯು ಪ್ರತಿದಿನ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಚಿನ್ನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿತ್ತಲ್ಲದೆ, ಅದನ್ನು ಧರಿಸಿದವರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಅವರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಕ್ಷಾಮ ಮತ್ತು ವಿಪತ್ತುಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಈ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳು ಆ ರತ್ನದ ಒಡೆಯನು ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಸದ್ಗುಣಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಲಭಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಒಂದು ವೇಳೆ ದುರಾಶೆ ಅಥವಾ ಅಧರ್ಮದಿಂದ ಯಾರಾದರೂ ಅದನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ಆ ಮಣಿಯೇ ಅವರಿಗೆ ಮಹಾವಿನಾಶವನ್ನು ತರುತ್ತಿತ್ತು.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಬರಹವೇ ಇರದ ಕಾಲ; ಇತಿಹಾಸ ಬರೆದದ್ದು ಹೀಗೆ

ಸತ್ರಾಜಿತನು ಆ ರತ್ನವನ್ನು ಧರಿಸಿ ದ್ವಾರಕಾ ನಗರಕ್ಕೆ ಮರಳಿದಾಗ, ಅದರ ಪ್ರಖರವಾದ ಕಾಂತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ದ್ವಾರಕೆಯ ಜನರು ಸ್ವತಃ ಸೂರ್ಯದೇವನೇ ಭೂಮಿಗೆ ಇಳಿದು ಬಂದಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. ಆ ಮಣಿಯ ಅಪಾರ ದಿವ್ಯಶಕ್ತಿಯು ಇಡೀ ರಾಜ್ಯದ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಬಳಕೆಯಾಗಲಿ ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಅದನ್ನು ಉಗ್ರಸೇನ ಮಹಾರಾಜನಿಗೆ ನೀಡುವಂತೆ ಸತ್ರಾಜಿತನಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದನು. ಆದರೆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಸಂಶಯದಿಂದ ನೋಡಿದ ಸತ್ರಾಜಿತನು, ಕೃಷ್ಣನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ ಮಣಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಬಳಿಯೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡನು.

ಮುಂದೆ ಒಂದು ದಿನ, ಸತ್ರಾಜಿತನ ಸಹೋದರ ಪ್ರಸೇನನು ಈ ಸ್ಯಮಂತಕ ಮಣಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿ ಬೇಟೆಗಾಗಿ ದಟ್ಟವಾದ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದನು. ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದ ಸಿಂಹವೊಂದು ಅವನನ್ನು ಕೊಂದು, ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಮಣಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಓಡಿಹೋಯಿತು. ಆದರೆ, ರಾಮಾಯಣ ಕಾಲದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಗೂ ಬಲಿಷ್ಠ ಋಕ್ಷರಾಜ (ಕರಡಿಗಳ ರಾಜ) ಜಾಂಬವಂತನು ಆ ಸಿಂಹವನ್ನು ಕೊಂದು, ಸ್ಯಮಂತಕ ಮಣಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಗುಹೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ, ಆಟದ ವಸ್ತುವಾಗಿ ತನ್ನ ಸಣ್ಣ ಮಗುವಿಗೆ ನೀಡಿದನು.

ಅತ್ತ ಕಾಡಿಗೆ ಹೋದ ಪ್ರಸೇನನು ಮರಳಿ ಬಾರದಿದ್ದಾಗ, ದ್ವಾರಕೆಯ ಜನರು ಕೃಷ್ಣನೇ ರತ್ನದ ಮೇಲಿನ ಆಸೆಯಿಂದ ಪ್ರಸೇನನನ್ನು ಕೊಲೆ ಮಾಡಿರಬೇಕು ಎಂದು ಅಪವಾದ ಹೊರಿಸತೊಡಗಿದರು. ತನ್ನ ಮೇಲಿದ್ದ ಸುಳ್ಳು ಕಳಂಕವನ್ನು ಒರೆಸಿಹಾಕಲು, ಕೃಷ್ಣನು ಸತ್ಯದ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸೇನನು ಸಾಗಿದ ಅರಣ್ಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನೇ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ತನ್ನ ಸಾಹಸಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು. ಕಾಡಿನ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಅಲೆಯುತ್ತಾ, ಕೃಷ್ಣನು ಮೊದಲು ಪ್ರಸೇನನ ಮೃತದೇಹವನ್ನು, ನಂತರ ಸಿಂಹದ ಕಳೇಬರವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದನು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾ ಜಾಂಬವಂತನ ದಟ್ಟವಾದ ಗುಹೆಯನ್ನು ತಲುಪಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಆ ದಿವ್ಯ ಮಣಿಯು ಜಾಂಬವಂತನ ಮಗುವಿನ ಬಳಿ ಇರುವುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡನು.

ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ಬಂದ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಗುರುತಿಸದ ಜಾಂಬವಂತನು ಅವನನ್ನು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದನು. ಇಬ್ಬರು ಮಹಾವೀರರ ನಡುವೆ ಸುದೀರ್ಘ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಭೀಕರವಾದ ಮಲ್ಲಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಕೃಷ್ಣನ ಅಪರಿಮಿತ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತನಾದ ಜಾಂಬವಂತನಿಗೆ, ತನ್ನೆದುರು ಹೋರಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಬೇರಾರೂ ಅಲ್ಲ, ತಾನು ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಶ್ರೀರಾಮ ಎಂಬ ಜ್ಞಾನೋದಯವಾಯಿತು. ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಶರಣಾದ ಜಾಂಬವಂತನು, ಸ್ಯಮಂತಕ ಮಣಿಯನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿ, ತನ್ನ ಮಗಳಾದ ಜಾಂಬವತಿಯನ್ನು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ನೀಡಿ ವಿವಾಹ ಮಾಡಿದನು.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಆ ದಿವ್ಯ ರತ್ನದೊಂದಿಗೆ ದ್ವಾರಕೆಗೆ ಮರಳಿ, ಸಭೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲರ ಎದುರು ಅದನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ ತನ್ನ ಕಳಂಕ ಮುಕ್ತನಾದನು. ಕೃಷ್ಣನ ಮೇಲೆ ಅನಗತ್ಯ ಸಂಶಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಸತ್ರಾಜಿತನು ಅತ್ಯಂತ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಪಟ್ಟು, ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿದನು. ತನ್ನ ತಪ್ಪಿಗೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವಾಗಿ, ಅವನು ಸ್ಯಮಂತಕ ಮಣಿಯೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಮಗಳಾದ ಸತ್ಯಭಾಮೆಯನ್ನೂ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟನು. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಸತ್ಯಭಾಮೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನಾದರೂ, ತನಗೆ ಆ ರತ್ನದ ಐಶ್ವರ್ಯದ ಮೇಲೆ ಎಂದಿಗೂ ಆಸೆ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಸ್ಯಮಂತಕ ಮಣಿಯನ್ನು ಸತ್ರಾಜಿತನಿಗೇ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿದನು.

ಆದರೆ, ಸ್ಯಮಂತಕ ಮಣಿಯ ಪಯಣ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಮುಗಿಯಲಿಲ್ಲ. ದ್ವಾರಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಶತಧನ್ವ ಎಂಬುವವನು ದುರಾಸೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿ ಸತ್ರಾಜಿತನನ್ನು ಕೊಂದು ಆ ರತ್ನವನ್ನು ಕದ್ದು ಓಡಿಹೋದನು. ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹೋದರ ಬಲರಾಮರು ಆ ಕಳ್ಳನನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಸುದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕೃಷ್ಣನು ಶತಧನ್ವನನ್ನು ಕೊಂದನಾದರೂ, ಅವನ ದೇಹದ ಬಳಿ ಮಣಿ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಬಲರಾಮರ ನಡುವೆಯೂ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಗೊಂದಲ ಮತ್ತು ಮನಸ್ತಾಪ ಉಂಟಾಯಿತು. ಆದರೆ ನಂತರದ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ, ಶತಧನ್ವನು ಓಡಿಹೋಗುವ ಮುನ್ನವೇ ಅಕ್ರೂರನ ಬಳಿ ಆ ಮಣಿಯನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಭದ್ರವಾಗಿಟ್ಟಿದ್ದ ವಿಷಯ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಸತ್ಯವು ಜಗಜ್ಜಾಹೀರಾದಾಗ, ಕೃಷ್ಣನು ಸಹೋದರರ ನಡುವಿನ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಸ್ಯಮಂತಕ ಮಣಿಯು ಅರ್ಹವಾದ ಕಸ್ಟಡಿಯಲ್ಲೇ ಉಳಿಯುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡನು.

ಸ್ಯಮಂತಕ ಮಣಿಯ ಈ ಕಥೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಮಂತ್ರದಂಡದಂಥ ರತ್ನದ ಕಥೆಯಲ್ಲ; ಇದು ಅಹಂಕಾರ, ದುರಾಸೆ, ಸಂಶಯ, ನ್ಯಾಯ, ಕೀರ್ತಿ ಮತ್ತು ಸತ್ಯದ ಹುಡುಕಾಟದ ಸಂಕೇತ. ಕೇವಲ ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುವಿನ ಮೇಲಿನ ಆಸೆಯು ಮಾನವ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸತ್ಯವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಸಾಗುವ ಧರ್ಮದ ಪಯಣವು ಹೇಗೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಜಯಗಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಸಾಹಸಮಯ ಕಥೆಯು ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ಧರ್ಮಿಷ್ಠ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಭೌತಿಕ ಐಶ್ವರ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾನವೇ ದೊಡ್ಡದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಕೃಷ್ಣನ ಈ ಪಯಣವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಉದಾಹರಣೆ.